Iş Ve Sosyal Güvenlik Hukuku 9-15 Ünite Konu Özetleri

9. ünite
* işçi sendikası üyeliğinin kazanılabilmesi için
— ayırt etme gücüne sahip (mümeyyiz)
— ergin (reşit) olması
— üye kayıt fişinin sendikaya verilmesi
— sendika yetki organı tarafından kabulu
*işçi sendikasına üye olma hakkını kullanabilmek için 16 yaşını doldurmuş olmaları gerekir
*üyelik başvurusu üzerine sendikanın yetkili organı kararını en çok 30 gün içinde vermek zorundadır
*üyelik hakları :
— sendikaların bütün faaliyetlerinden yararlanmak
— sendikaların faaliyet ve yönetimine katılmak
*üyelik borçları:
— sendika düzenine uymak
— yöneticilik görevlerinin tanıdığı yetkileri kötüye kullanmamak
— üyelik aidatını ödeme
*sendikaların amacı : üyelerinin çalışma ilişkilerinde ortak, ekonomik ve sosyal hak ve menfaatlerini
Korumak ve geliştirmek
*üye olma yasağı : üyenin kanuni bir durumu bulunmaması gerekir , askeri şahıslar üye olamaz
* üyeliğin sona ermesi : — kendiliğinden sona erme, — çekilme, –çıkarılma
*üyeliğin kendiliğinden sona ermesi
— gerçek kişinin ölümü veya gaipliğine karar verilmesi
— tüzel kişiliğin feshi ( dağıtma) veya infisahı (dağılma)
*sendika üyeliğinden çekilme ; notere başvurma tarihinden 1 ay sonra geçerli olacaktır

10, ünite
Grev : işçilerin topluca çalışmamak suretiyle işyerinde faaliyeti durdurmak veya işi aksatmak amacıyla aralarında anlaşarak çalışmamak
Lokavt : işyerinde faaliyetin tamamen durmasına sebeb olacak tarzda işçilerin topluca işten uzaklaştırılması
* Sendikaların en önemli faaliyeti toplu iş sözleşmesi yapmaktır
* iki konuda işçi ve işveren ilişkilerine yasak getirilmiştir
– birbirlerinin sendikalarına üye olmalarının engellenmesi
– sarı sendikacılık adı verilen işçi sendikacılığının önlenmesi
* sendika ve konfederasyonlar
– ticari faliyette bulunamazlar
– kar amacıyla hareket etmeleri önlenmektedir
– nakit mevcudunun % 40 ından fazla olmamak koşulu ile sanayi ve iktisadi teşebbüslere yatırım yapabilirler
* sendika ve konfederasyonların gelirleri
– üyelerinden alacakları üyelik aidatı ve toplu iş sözleşmesi grev ve lokavt kanununda belirtilen dayanışma aidatı
– eğlence ve konser gibi yapılan faaileytlerden sağlanan gelirler (sendika kanununa göre )
– bağışlar
– mal varlığı gelirleri , malların devir ve temlik ve satışından doğan kazanç
* kurum ve kuruluşlar sendika ve konfederasyonlara maddi yardım ve bağışta bulunamazlar
* bakanlar kurulundan izin almadıkça sendika ve konfederasyonlar yardım kabul edemez ve tüm nakti gelirlerini bankalara yatırmak zorundadırlar
* gelirlerin en az %10 uüyelerin eğitimi ile mesleki bilgi ve tecrübelerini arttırmak için kullanılmak zorundadır
* sendikaların denetimi
– iç denetim : sendika ve konfederasyonlarda denetleme yetkisi genel kurula aittir , denetleme kurulu veya denetçiler aracılığıyla yerine getirilir
Bilanço ve hesapların çalışma ve denetleme raporlarını ait olduğu dönemi izleyen 3 ay içinde çalışma ve sosyal güvenlik bakanlığına gönderilmeli
– dış denetim : sendikaların sendikaya tamamen yabancı olan , sendika organları ile ilişkisi bulunmayan , devletin yetkili organları aracılığıyla denetlenmesidir
* sendika ve konfederasyonların durdurulmasını gerektiren nedenler
– tüzük ve belgelerin kanuna aykırı olması ve eksik bulunması
– dış kaynaklardan izinsiz yardım ve bağış alınması
– yasaklanmış kişilere görev verimesi
– kapatmayı gerektiren bir suç nedeniyle dava açılması
* sendikaların sona ermesi
– kendiliğinden sona erme (infisah)
– dağıtma ( fesih)
– kuruluş kararı ile fesih
– mahkeme kararı ile kapatma
* fesih : sendika ve konfederasyonların mutlak surette bir kişi yada kuruluşun irade açıklamasına bağlı olarak sona ermesidr
* tasfiye işlemleri , ticaret kanunu hükümlerine göre tasfiyeye memur kişiler tarafından yürütülür
Sendikaların faaliyetleri
Serbest olan faaliyetler
– çalışma yaşamına ilişkin faaliyetler
– sosyal faaliyetler
yasak olan faaliyetler
– temel yasaklar
– işçi ve işverene ilişkin yasaklar
– diğer yasak faaliyetler

11, ünite
* toplu iş sözleşmesinin işçi tarafı mutlaka bir işçi sendikası olmalıdır. İşveren tarafı ise, bir işveren sendikası olabileceği gibi sendika üyesi olmayan bir işverende olabilir
* toplu iş sözleşmesi yazılı olarak yapılması zorunludur ve süresi 1 yıldan az 3 yıldan fazla olamaz
* sözleşme imzalandıktan sonra sürenin uzatılması kısaltılması ve süre bitmeden sonlandırılması söz konusu olamaz
* iş sözleşmesinin yapılması, muhtevası ve sona ermesi ile ilgili hususları düzenleyen hükümlere toplu iş sözleşmesinin normatif hükümleri denir.
Bu hükümler toplu iş sözleşmesinin zorunlu unsurlarıdır
* iş sözleşmesinin borç doğuran hükümleri ise
– tarafların karşılıklı hak ve borçları
– sözleşmenin uygulanması ve denetimi
– uyuşmazlıkların çözümünde başvurulabilecek yolları düzenleyen hükümler
* aynı dönem için birden fazla iş sözleşmesi yapılamaz
* birden fazla işyerini kapsayan toplu iş sözleşmesine gurup toplu iş sözleşmesi denilir
* işletme toplu iş sözleşmesinde amaç : aynı işyerine ait aynı iş kolundaki iş yerlerinde farklı çalışma koşulları olmasını önlemek.
* bir iş kolunda çalışan işçilerin % 10 unun saptanmasında çalışma ve sosyal güvenlik bakanlığı tarafından her yılın ocak ve temmuz aylarında yayımlanan istatistikler esas alınır
Yayımlanan istatistiklere 15 gün içinde itiraz edilmez ise kesinleşir
İtirazları Ankara iş mahkemesi 15 gün içinde karara bağlar
* bakanlık kendisinde bulunan kayıtlara göre başvuruda bulunan sendikanın kurulu bulunduğu iş kolunda üye sayısı bakımından % 10 barajını aşıp aşmadığını inceler
* yetki itirazı , iş yerinin bağlı bulunduğu bölge müdürlüğünün bulunduğu yerdeki iş davalarına bakmakla görevli mahkemeye yapılır
* tespit yazısını alan işveren sendikası veya üye olmayan iş veren veya yetki belgesini alan işçi sendikası karşı tarafa 15 gün içinde çağrı yapmazsa yetki belgesinin ya da tespit yazısının hükmü kalmaz
* çağrının karşı tarafa tebliğinden itibaren 6 iş günü içinde taraflar toplu görüşmenin yer, gün ve saatini aralarında anlaşarak belirlerler ve görevli makama bildirirler. Analaşamazlarsa taraflardan biri 3 iş günü içinde görevli makama başvurarak durumu bildirir
* çağrı tarihinden itibaren 30 gün içinde çağrı yapan taraf toplantıya gelmezse ve toplantıya başlanmazsa çağrı yapan tarafın yetkisi düşer
* toplu iş sözleşmesine taraf işçi sendikasının üyesi olmayan işçiler
– dayanışma aidatı ödeyerek veya
– teşmil kararnamesinden yararlanarak yada
– taraf işçi sendikasının onayı ile
Toplu iş sözleşmesinden yararlanabilirler
* teşmil kararı taraflardan birinin veya çalışma ve sosy. Güv. Bakanlığının başvurusu üzerine bakanlar kurulu tarafından alınır bakanlar kurulu teşmil kararını vermeden önce yüksek hakem kurulunun görüşünü alır
* 3 tür toplu iş sözleşmesi vardr
– işyeri toplu iş sözleşmesi
– işyerleri toplu iş sözleşmesi
– toplu iş sözleşmesi

12, ünite
* iş uyuşmazlıklarının çözüm yeri iş davalarına bakmakla görevlendirilen mahkemelerdir
* hak uyuşmazlığı : taraflardan birinin diğerinin hakkını ihlal etmesi. İşverenin işçiye ücret ödememesi ; işçinin ise işverenin makinesına zarar vermesi hak uyuşmazlığına örnektr
* menfaat uyuşmazlığı : mevcut çalışma koşullarında ekonomik ve sosyal bkımdan değişiklik yapılmasına ilişkindr. Ücretlerin arttırılması , çalışma sürelerinin azaltılması menfaat uyuşmazlıklarına örnektir
* iş uyuşmazlığı
Uyuşmazlığın tarafları bakımından uyuşmazlığın niteliği bakımındn
– bireysel iş uyuşmazlığı – hak uyuşmazlığı
– toplu iş uyuşmazlığı – menfaat uyuşmazlığı
* toplu iş uyuşmazlıklarının barışçı çözüm yolları
– uzlaştırma
– arabuluculuk
– tahkim
— gönüllü tahkim
— zorunlu tahkim
* uzlaştırma : 3. bir kişi yada kuruluş devreye girerek uyuşmazlık konularını gidermeye çalışır.
* arabuluculuk : sadece taraflar arasındaki görüş farklılıklarını gidermeye çalışır
* tahkim : toplu iş uyuşmazlıklarının hakem yoluyla çözümlenmesidir
* toplu iş uyuşmazlıkları yargıda yada özel hakemde çözümlenmektedir
* arabulucunun görev süresi 15 gündür.tarafların anlaşması ile bu süre en çok 6 iş günü daha uzatılabilir
* kanuni hakem (zorunlu tahkim) müessesesi ile uyuşmazlığın çözümünde , çözümün kanuni hakeme bırakılması kanun hükmünden doğmaktadır

13. ünite
* Gırevin unsurları
– işçilerin işi bırakmaları
– işçilerin aralarında anlaşarak veya bir kuruluşun kararına uyarak işi bırakması
* siyasi amaçlı grev , genel grev ve dayanışma grevi kanun dışı grevdir. Ayrıca işyeri işgali, işi yavaşlatma , verimi düşürme gibi eylemlere de kanun dışı grevin unsurları uygulanır
* siyasi amaçlı lokavt , genel lokavt, dayanışma lokavtı ve saldırı lokavtı kanun dışı lokavttır
* işveren sendikası veya sendika üyesi olmayan işverenin lokavt kararı alması ancak işçi sendikasının kararından sonra mümkün olabilir
* grev ve lokavtın bildirilen gün başlaması gerekir yoksa grev hakkı ve lokavt düşer
* grevin engellendiği durumlar
– grev oylaması
– grev ertelemesi
– grevin mahkeme kararıyla durdurulması
* grev oylaması ; işçilerin ¼ ünün 6 işgünü içinde yazılı olarak grev oylaması talebi üzerine yapılır. Bu taleb o yerin en büyük mülki amirine yapılır
* karar verilmiş veya başlanmış olan kanuni bir grev veya lokavt genel sağlığı veya milli güvenliği bozucu nitelikte ise bakanlar kurulu bu uyuşmazlıkta grev ve lokavtı bir krarname ile 60 gün erteleyebilir erteleme süresi kararamenin yayımı tarihi ile başlar
* grev ve lokavtın haksız yere ertelenmesini önleyebilmek amacıyla ; erteleme kararlarına karşı , yürütmenin durdurulması talebi ile danıştaya başvurulur. Taraflar danıştaya iptal davası açmak suretiyle yürütmenin durdurulmasını isteyebilir
* ertelenme süresi içinde anlaşma sağlanmasa süre sonunda uyuşmazlık yüksek hakem kuruluna intikal eder ve kanuni hakem müessesesi ile çözülür.
* grev ve lokavtın kötüye kullanılması durumunda tisglk’ nın öngördüğü prosedüre uygun olarak yapılır
* grev ve lokavtın sona ermesi ; işçi sendikasının üyelerinin ¾ ünün üyelikten ayrıldığının tespiti ile olur

14. ünite
* sosyal sigortaların sosyal güvenliği sağlama fonksiyonu rizikoya zorunlu olarak katılma ile gerçekleşmekte ; belirlenen risklerin mali yükü , sosyal sigorta kapsamında bulunanlarca pirimler yoluyla ve götürü olarak karşılanmaktadır
* sosyal yardımlar devletçe ve muhtaç olanlara yapılır
* ilk sosyal güvenlik sisteminin ortaya çıkışında sanayi devrimi etkili olmuştur
* 1999 da sosyal güvenlik sisteminde gerçekleştirilen değişiklikler ekonomik kriz ve büyük depremin yıkıcı etkileri sebebiyle yeterince başarılı olamamıştır
* sosyal güvenlik reformu 3 temel kanunla ortaya konulmaktadır
– sosyal güvenlik kurumu kanunu (sgkk) : bu kanunla kurumsal yapının oluşturulması hedeflenmekte ; yeni ve tek çatı altında bir sosyal güvenlik sistemi yapılandırılmaktadır
– sosyal sigortalar ve genel sağlık sigortası kanunu (ssgssk) : genel sağlık sigortası çalışan çalışmayan tüm vatandaşları hatta yabancı ve vatansızları kapsarken , emeklilik sigortaları tüm emeklilik haklarını düzenlemektedr
– sosyal yardımlar ve pirimsiz ödemeler kanunu : tasarı halindeki kanunla sosyal sigortalara ulaşılabilir ve adil kılmak, muhtaç vatandaşlara hak ettikleri sosyal yardımları sağlamak hedeflenmektedir
* sosyal güvenlik kurumunun hedefi ; sosyal sigortacılık ilkelerine dayalı etkin adil kolay erişilebilir aktüeryal ve mali açıdan sürdürülebilir çağdaş bir sosyal güvenlik sistemini yürütmektir
* sosyal güvenlik kurumu yönetim kurulu bir karar organı olup, kurumun en yüksek karar, yetki ve sorumluluğunu taşır
* Yönetim kurulu
– başkan
– müşterek kararnamelerle atanan başkan yardımcısı
– çalışma ve sosyal güven. Bakanlığı
– maliye bakanlığı
– hazine müsteşarlığı temsilcileri
– işçi
– işveren kamu görevlileri
– bağımsız çalışan tems,ilcileri
– kurumdan gelir ve aylık alan temsilcilerinden oluşur
* sosyal güvenlik kurumu başkanlık örgütü ; merkez ve taşra teşkilatlarından meydana gelir
* Başkanlık merkez teşkilatı ana hizmet birimleri , danışma ve yardımcı hizmet birimlerinden oluşur. Kurumda 3 başkan yardımcısı görevlidir.
* sosyal güvenlik kurumu başkanı ; başkanlık icraatından ve emri altındakilerin faaliyet ve işlemlerinden yönetim kurumuna karşı sorumldur.
* sosyal güvenlik destek pirimi ödeyenler sadece iş kazası ve meslek hastelığı sigortası ile sağlanan haklardan yararlanılır
* sigortalılar çalışmaya başladıkları tarihten itibaren en geç 1 ay içinde sigortalı olarak çalışmaya başladıklarını kuruma bildirmek zorundadırlar
* hastalık ve analık hükümlerinin uygulamasında sigortalılık iş sözleşmesinin sona erdiği tarihi takip eden 10. günden başlayarak yitirilmiş sayılır
* asgari ücretin %30 unu geçmeyen kısmı pirime esas kazanca tabi tutulmaz
* ssgssk gereğince primlerin hesabına esas tutulacak günlük kazanç , sigortalının, 1 ay için pirime esas tutulan kazancının otuzda biridir
*
Sigorta kolu sigortalı İşveren Devletin payı
Malullük, yaşlılık, ölüm 9 11 5
İş kazası ,meslek hastalığı – 1- 6,5 –
Genel sağlık sigortası 5 7,5 3
İsteğe bağlı sigorta 32 – –
Sosyal güv. Destek pirimi 14 18,5 –
İşsizlik sigortası pirimi 1 2 1
– maluluk yaşlılık ölüm sigortaları pirim oranı ; sigortalının pirime esas kazancının %20 sidir. Bunu % 9 u sigortalı hissesi, %11 i işveren hissesidr. Ek olarak devletin payı da %5 tir
– iş kaz. , mes. Has. ; gösterdiği tehliken ağırlığına göre %1 ile % 6,5 oranları arasında ve kurumca belirlenir bu pirimin tamamını işveren öder
– gen. Sağ. Sig. Pirimi kısa ve uzun vadeli sigorta kollarına tabi olanlar için pirime esas kazancın %12 sidr
* ssgssk gereğince alınacak pirim ve verilecek ödeneklerin hesabına esas tutulan günlük kazancın alt sınırı ; asgeri ücretin 1/30u , üst sınır ;günlük kazanç alt sınırının 6,5 katıdır

15, ünite
* İş kazası, meslek hastalığı, hastalık ve analık sigortaları kısa vadeli sigortalardır
* sigortalı kadının veya sigortalı erkeğin sigortalı olmayan eşin gebeliğinin başladığı tarihten itibaren doğumdan sonraki ilk 8 haftalık çoğul gebelik halinde ilk 10 haftalık süreye kadar olan gebelik ve analık haliyle ilgili rahatsızlık ve özürlülük halleri
analık hali kaul edilir
* kısa vadeli sigortalardan sağlanan yardımlar ( haklar)
– geçici iş göremezlilik ödeneği
– sürekli iş göremezlilik geliri
– hak sahiplerine bağlanan gelir
– evlenme ödeneği
– cenaze ödeneği
* geçici iş göemezlilik ödeneği sigortalının günlük kazancının 2/3 üdür
* bir sigortalıda meslek hastalığı, hastalık ve analık hallerinden birkaçı birleşirse , geçici iş göremezlilik ödeneklerinden en yükseği verilir
* sürekli iş göremezlilik gelirini kazanmak için ; meslekte kazanma gücünün % 10 oranında azalmış bulunması gerekir
* – sigortalı iş göremezlilik geliri ; sigortalının mesleğinde kazanma gücünün kaybı oranına göre hesaplanır
– sürekli tam iş görememezlikte sigortalıya ; hesaplanan aylık kazancının %70 i oranında
– başka birinin sürekli bakımına muhtaç ise gelir bağlama oranı %100 dür
* sigortalı kasti bir hareketi nedeniyle iş kazasına uğramışsa geçici iş göremezlilik ödeneği yarısına kadar indirilir
* sigortalı kadının veya sigortalı erkeğin sigortalı olmayan eşin , çocugun yaşaması şartıyla doğumdan sonraki 6 ay süresince her ay doğum tarihinde geçerli olan asgeri ücretin 1/3 ü oranında emzirme ödeneği verilir
* uzun vadeli sigortalar ve yardımlar
1) malullük sigortası
– malullük aylığı
2) yaşlılık sigortası
– yaşlılık aylığı toptan ödeme
3) ölüm sigortası
– ölüm aylığı
– cenaze ödeneği
– toptan ödeme
– evlenme ödeneği
* bayan 58 , erkek 60 yaşını doldurmuş olmaları ve en az 9000 gün malüllük , yaşlılık ve ölüm sigortaları pirimi bildirilmiş olması şartıyla yaşlılık aylığı bağlanır
* yaşlılık aylığına hak kazanan sigortalının aylığı ; ortalama aylık kazancı ile aylık bağlama oranının çarpımı sonucunda bulunan tutardır
* yaşları ne olursa olsun evli olmayan evli olmakla beraber sonradan boşanan veya dul kalan kız çocukların her birine %25 oranında ölüm aylığı bağlanır
* hak sahiplerine asgeri ücretin 3 katı tutarında cenaze mdeneği ödenir. Cenaze ödeneği sırasıyla ;
– sigortalının eşine (yoksa)
– çocuklarına ( oda yoksa)
– ana babasına (oda yoksa)
– kardeşlerine verilir (buda yoksa bilinmez artık ne oluyor )
* işsizlik sigortasına başılca 4 tür yardım yapılmaktadır
– işsizlik ödeneği verilmesi
– hastalık ve analık sigortası pirimlerinn ödenmesi
– yeni bir iş bulma
– meslek değiştirme, edindirme ve yetiştirme eğitimidir
* işsizlik sigortası , bir işyerinde çalışırken, çalışma istek, sağlık ve yetenek yeterliliğinde olmasına rağmen , herhangi bir kasıt ve kusuru olmaksızın işini kaybeden sigortalılara yardımı amaçlar
* işsizlik sigortası , bir işyerinde çalışırken, çalışma istek, sağlık ve yetenek yeterliliğinde olmasına rağmen , herhangi bir kasıt ve kusuru olmaksızın işini kaybeden sigortalılara yardımı amaçlar
* işsizlik ödeneğinden yararlanabilmek için son 3 yıl içinde en az 600 gün sigortalı olarak çalışıp işsizlik sigortası pirimi ödemiş ve işten ayrılmadan önceki son 120 gün içinde pirim ödeyerek sürekli çalışmış olmak gerekir
* hastalık ve analık sigortalarına ait primleri işsizlik sigortası fonu tarafından sosyal sigortalar kurumuna aktarılır

[Toplam:0    Ortalama:0/5]

You may also like...

Bir Cevap Yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir