Maliyet Muhasebesi Kısa Ders Notları

MALİYET MUHASEBESİ

1. Maliyet: İşletmelerin faaliyet konusuna giren mal veya hizmetlerin elde edilmesi için katlandığı her türlü faktörlerin para olarak ifade edildiği toplam değere maliyet denir. Maliyet mal veya hizmetin üretilebilmesi için katlanılan fedakarlık olarakta tanımlanabilir. İşletmeler için son derece önemli bir kavram olan maliyet, gider ve harcama ile karıştırılmamalıdır. Harcama, işletmelerin bir ödeme yapmasıdır. Harcama, sermayede bir azalma meydana getiriyorsa yani işletme varlıklarında azalma söz konusu ise bunlar harcama olarak tanımlanabilir. Gider ise, ödemelerin sonunda varlığa dönüşebilen ve varlıklar arasında yer alan harcamalar şeklinde tanımlanabilir.

2. Maliyet Muhasebesi: İşletmede üretilen mamül ya da hizmetin maliyet fiyatının saptanması, işletme giderlerinin denetimi, fiyat incelemeleri ve satış fiyatlarının belirlenmesinin oluşturduğu muhasebe dalı. Maliyet muhasebesi işletmelerde değişik amaçlar doğrultusunda kullanılan muhasebenin ana bölümlerinden bir tanesidir.

Maliyet muhasebesinin beklenen görevleri kısaca şunlardır:

2.1. Üretimlerin maliyetlerini belirlemek: Üretilecek olan mal veya hizmetlerin maliyetini hesaplayarak, üretilen mal veya hizmetin toplam maliyet ve birim maliyet değerlerini belli eder. Belli olan bu değerlerle piyasa koşullarına ve işletmenin kriterlerine göre mal veya hizmetin satoş değeri belirlenir.

2.2. Kontrol aracı olmak: İşletmelerin yaptığı giderleri, bir yandan türleri diğer yandan bu giderlerin ortay çıktığı işletme bölümleri açısından inceleyerek, bunların önceden öngörülen standartlar ile karşılaştırılması yolu ile giderleri kontrol altında tutma imkanları sağlar. İşletme yönwticilerine yol gösterici olur.

2.3. Planlamaya yardımcı olmak: İşletme ile ilgili olarak alınacak kararlarda çeşitli seçenekler arasında seçim yapılabilmesi için her seçeneğin işletme karlılığı üzerindeki etkisinin araştırılması gerekir. Bu araştırma ise maliyet muhasebesinden alınacak bilgilere dayanılarak gerçekleştirilebilir.

3. Maliyet muhasebesinde kullanılan kavramlar:

Maliyet: İşletmelerin faaliyet konusuna giren mal veya hizmetlerin elde edilmesi için katlandığı her türlü faktörlerin para olarak ifade edildiği toplam değere maliyet denir

Varlık: Bir İşletmenin sahip olduğu paralar, mallar, binalar, demirbaşlar, makinalar, taşıtlar v.b. ekonomik değerlerdir.

Harcama: Herhangi bir amaçla işletme tarfından ödenen paranın, transfer edilen varlığın, katlanılan borcun parasal ifadesidir.

Gelir: Tacir veya işletmelerin faaliyetlerinden dolayı elde ettiği hasılat.

Gider: Dönem hasılatının (gelirinin) elde edilmesi amacıyla faaliyetlerini devam ettirebilmek için yaptığu, kullanılmış veya tüketilmiş harcamalardır.

Hasılat: belli bir dönemde satılan mal veya hizmetlerin karşılığında toplanan gelirlerin tümü.

Kar: bir faaliyetin gerçekleşmesi sonucunda elde edilen gelir ile faaliyet için yapılan giderler arasındaki fark.

Zarar: İşletmelerin faaliyetleri döneminde, giderlerinin toplamı gelirlerinin toplamını aşması sonucunda ortaya çıkan fark tutarı.

Daha fazla bilgi için muhasebe sözlüğünü inceleyin >>>>>

4. Maliyet Muhasebesi Sistemleri: Maliyet muhasebesi sistemlerinde, üretimle ilgili işlemlerin kayıtlanması, sınıflanması, gruplanması, dağıtılması ve yorumlanması eylemleri, söz konusu sistemi etkileyen pek çok faktörün etkisine bağlı olarak işletmeden işletmeye farklılıklar gösterir. Oluşturulacak maliyet muhasebesi sistemini etkileyen faktörlere örnek olarak, içinde bulunulan işletmenin büyüklüğü, örgüt yapısı, mamullerinin cinsi, kullanılan üretim tekniği ve yöneticilerinin gereksinim duydukları bilgilerin niteliği verilebilir. Değişik açılardan farklı sınıflandırmaları yapılan maliyet muhasebesi sistemlerini; kullanılan maliyet verilerinin fiili olup olmaması, mamul maliyetinin hesaplanmasında, maliyet unsurlarının tümünü temel alıp alınmaması ve üretim eylemlerinin niteliğine göre olmak üzere başlıca üç ana başlık altında sınıflandırabiliriz.

Sistem olarak temel ayırımın gerçekte, üretim eylemlerinin niteliğine göre yapılan ayırım olan sipariş ve safha maliyetleme sistemleri olduğu daima hatırlanmalıdır. Bu temel ayırım içinde, fiili ya da standart maliyetler ya da üretim maliyetinin tümüne ya da belirli bir kısmına ait maliyet verilerinin kullanılıp kullanılmamasına göre söz konusu temel ayırımın farklı uygulamalarıyla karşılaşabiliriz.

4.1. Kullanılan Maliyetlerin Fiili Olup Olmamasına Göre Ayırım: Kullanılan maliyetlerin fiili olup olmamasına göre maliyet muhasebesi sistemleri, fiili rakamlara dayanan maliyet muhasebesi sistemi ve ileriye dönük rakamlara dayanan(Tahmini) maliyet muhasebesi sistemleri olmak üzere ikiye ayrılır.

– Tahmini maliyetler: geçmiş dönemlerin sonuçlarına ve gelecekteki olası gelişmelere göre, istatistiki bir takım hesaplamalara bağlı olarak tahmin edilen maliyetlerdir.

– Standart maliyetler: bilimsel ve teknik temellere dayanılarak hesaplanan ve belirli koşullar altında gerçekleşmesi beklenen maliyetlerdir.

4.2. Maliyetlerin Tümünün Temel Alınıp Alınmamasına Göre Ayırım: Mamullerin birim maliyetlerinin hesaplanmasında, maliyet unsurlarının, tümünü ya da bir kısmını temel almaya göre maliyet muhasebesi sistemleri; tam maliyet sistemi ve kısmi maliyet sistemi olmak üzere ikiye ayrılır.

Direkt maliyetleme sisteminde, tüm genel üretim maliyetleri dönem gideri kabul edilirken, değişken maliyetleme sisteminde ise genel üretim maliyetlerinin sadece sabit kısımları dönem gideri kabul edilerek üretilen mamulün maliyetine katılmayıp doğrudan gelir tablosuna aktarılırlar. Dolayısıyla üretilen mamullerin maliyetine katılmayan genel üretim maliyetleri, dönem sonu mamul ya da mamul stokları üzerinden gelecek dönemlere aktarılmazlar.

Tam maliyetleme siteminde tüm bu maliyet unsurları üretimin maliyetine eklenirken, Direkt maliyetleme sisteminde direkt ilk madde ve malzeme ile direkt işçilik maliyetleri, Değişken maliyetleme sisteminde ise, direkt ilk madde ve malzeme, direkt işçilik ve genel üretim maliyetlerinin değişken kısmı üretimin maliyetine eklenecektir.

4.3. Üretim Eylemlerinin Niteliğine Göre Ayırım: Önceki açıklamalarımızdan da hatırlanacağı gibi, maliyet muhasebesi sistemlerinin sınıflandırılmasında temel ayırım, üretim eylemlerinin niteliğine göre yapılan ayırımdır. Üretim eylemlerinin niteliğine göre maliyet muhasebesi sistemleri ise; sipariş maliyeti sistemi ve safha maliyeti sistemi olmak üzere iki başlık altında toplanabilir.

4.3.1. Sipariş Maliyeti Sistemi: Çeşitli türde ve çoğu kez müşterilerinin özel istekleri ile verdikleri siparişler üzerine üretim yapan işletmelerde, her bir mamul ya da mamul grubunun maliyetlerinin ayrı ayrı izlendiği sisteme, sipariş maliyeti sistemi denir. Bu sistemde önemli olan özellik ve temel amaç; her bir sipariş için üretim maliyeti unsurlarının, üretim eyleminin başlangıcından tamamlanmasına kadar geçen zaman içinde mümkün olduğu ölçüde ayrı ayrı izlenmesidir.

Bu sistemde, verilen sipariş üzerine iş emirleri düzenlenerek üretime başlanır. Maliyetler her bir sipariş için açılan özel ,Sipariş Maliyeti Kartlarına işlenir. Bu sistemin kullanıldığı işletmelere örnek olarak; inşaat, basımevi, tamirhane, mobilya imalathaneleri ve mücevher üreten işletmeler verilebilir.

4.3.2. Safha Maliyeti Sistemi: Safha maliyeti sistemi, genellikle aynı cins mamullerin yığın üretimi ile ilgili bir maliyet sistemidir. Bu sistemde, her bir üretim safhasında oluşan toplam maliyetlerin söz konusu safhada gerçekleştirilen toplam üretim miktarına bölünmesiyle, her safhanın ortalama birim maliyeti bulunur. Her bir safhaya ait bulunan ortalama birim maliyet, ilgili safhada tamamlanıp, izleyen safhaya (ya da mamul stoklarına) devredilecek birim sayısıyla çarpılmak suretiyle devredilen birimlerin toplam maliyeti bulunur. Devir sonrasında safhalarda kalan maliyetler ise, ilgili safhanın yarı mamul maliyetlerini oluşturur. Kısaca, bu sistemde önemli olan özellik, üretimin geçirdiği safhalar boyunca maliyetlerin toplanması olmaktadır. Bu sistemin kullanıldığı işletmelere örnek olarak; un, cam, boya, kağıt, çimento, şeker ve şarap üreten işletmeler verilebilir.

5. Maliyet Muhasebesi Sistemi: Muhasebe Sistemi Uygulama Genel Tebliği zorunlu olarak 01.01.1994 tarihinden itibaren uygulamaya girmiştir. Söz konusu tebliğde maliyet hesapları, tekdüzen hesap çevçevesinin 7. grubunda yer almakta olup, 7/A ve 7/B şeklinde iki çeşide sahiptir. 7/A seçeneğinde maliyetler fonksiyon esasına göre izlenirken, 7/B seçeneğinde ise gider çeşitleri esasına göre izlenmektedir.

7/A Seçeneğinde Gider Hesapları, Çeşitleri ve Yerleri 7/A seçeneğine göre, giderler bir taraftan yapıldıkları anda ilgili büyük defter hesaplarına ,fonksiyon esasına göre kayıtlanırken aynı zamanda yardımcı defterlerde hem çeşit hem de gider yerleri açısından izlenecek şekilde kayıtlanmaktadır. 7/A seçeneğinde yer alan hesaplar; gider hesapları, gider yansıtma hesapları ve fark hesapları olmak üzere üç ana gruptan oluşmaktadır.

Gider Hesapları Yansıtma Hespları Fark Hesapları
710 Direk ilk Mad. VE Malzeme Gider.
720 Direkt işçilik Giderleri
730 Genel Üretim Giderleri
740 Hizmet Üretim Maliyeti
750 Araştırma ve Geliştirme Giderleri
760 Pazar. Satış ve Dağıtım Giderleri
770 Genel Yönetim Giderleri
780 Finansman Giderleri 711 Direk ilk Mad.ve Malz. Gid Y. HS
721 Direkt işçilik Giderleri Y. HS.
731 Genel Üretim Giderleri Y. HS.
741 Hizmet Üretim Maliyeti Y. HS.
751 Araş.ve Geliş. Giderleri Y. HS
761 Pazar. Satış ve Dağıt. Gider Y.HS
771 Genel Yönetim Giderleri Y. HS
781 Finansman Giderleri Y. HS 712 Direk ilk Mad.ve Malz. Gid F. HS
722 Direkt işçilik Giderleri F. HS
732 Genel Üretim Giderleri F. HS.
742 Hizmet Üretim Maliyeti F. HS
752 Araş.ve Geliş. Giderleri F. HS
762 Pazar.Satış ve Dağıt. Gider F. HS
772 Genel Yönetim Giderleri F. HS
782 Finansman Giderleri F. HS

5.1. Gider Çeşitleri: Mal ve hizmet üretimi sırasında gerçekleşen maliyet giderleri bir taraftan fonksiyonel gider hesaplarına kayıtlanırken, aynı zamanda bu giderler yardımcı defterlerde çeşit ve gider yeri açısından da izlenir. Gider çeşitle Dönem içinde gerçekleşen giderler gider hesaplarının borç tarafına kaydedilecektir. işletmenin tahmini veya standart maliyetleri kullanması durumunda da önceden belirlenen maliyetler gider yansıtma hesaplarının alacak taraflarına kaydedilecektir. Böylece gerçekleşen giderler ile önceden belirlenen giderlerin karşılaştırması sağlanacaktır.

Gider Çeşitleri Gider Yerleri
0 ilk Madde ve Malzeme
1 işçi Ücret ve Giderleri
2 Memur Ücret ve Giderleri
3 Dışarıdan Sağlanan Fayda ve Hizmetler
4 Çeşitli Giderler
5 Vergi, Resim ve Harçlar
6 Amortismanlar ve Tükenme Payları
7 Finansman Giderleri 10 Esas Üretim Gider Yerleri
20 Yardımcı Üretim Gider Yerleri
30 Yardımcı Hizmet Gider Yerleri
40 Yatırım Gider Yerleri
50 Üretim Yerleri Yönetimi Gider Yerleri
60 Araştırma ve Geliştirme Gider Yerleri
70 Pazarlama, Satış ve Dağıtım Gider Yerleri
80 Genel Yönetim Gider Yerleri

MALİYET HESAPLARI

1. Maliyet Hesapları: Maliyet hesapları, mal ve hizmetlerin planlanan biçim ve niteliğe getirilmesi için yapılan giderlerin toplandığı ve maliyet unsurlarına dönüştürülerek izlendiği hesaplardır. Bu bölümde yer alan gider hesapları uygulamada esneklik sağlamak üzere iki seçenek halinde 7/A ve 7/B olarak sunulmuştur. 7/A seçeneğinde giderler defter-i kebirde fonksiyon esasına göre, 7/B seçeneğinde ise çeşit esasına göre belirlenmiştir. Bu suretle, işletmelere giderlerin bölümlenmesinde ve defter-i kebirde izlenmesinde kendi organizasyon yapılarına, büyüklüklerine ve ihtiyaçlarına göre düzenleyebilmeleri için kolaylık sağlanmış, farklı maliyet hesaplama yöntemlerine uyulabilmesi açısından da geniş bir esneklik tanınmıştır.

. MALİYET HESAPLARI (7/A SEÇENEĞİ)

70. Maliyet Muhasebesi Bağlantı Hesapları
700. Maliyet Muhasebesi Bağlantı Hesabı
701. Maliyet Muhasebesi Yansıtma Hesabı
71. Direkt İlk Madde Ve Malzeme Giderleri
710. Direkt İlk Madde Ve Malzeme Giderleri Hesabı
711. Direkt İlk Madde Ve Malzeme Yansıtma Hesabı
712. Direkt İlk Madde Ve Malzeme Fiyat Farkı
713. Direkt İlk Madde Ve Malzeme Miktar Farkı
72. Direkt İşçilik Giderleri
720. Direkt İşçilik Giderleri
721. Direkt İşçilik Giderleri Yansıtma Hesabı
722. Direkt İşçilik Ücret Farkları
723. Direkt İşçilik Süre Farkları
73. Genel Üretim Giderleri
730. Genel Üretim Giderleri
731. Genel Üretim Giderleri Yansıtma Hesabı
732. Genel Üretim Giderleri Bütçe Farkları
733. Genel Üretim Giderleri Verimlilik Giderleri
734. Genel Üretim Giderleri Kapasite Farkları
74. Hizmet Üretim Maliyeti
740. Hizmet Üretim Maliyeti
741. Hizmet Üretim Maliyeti Yansıtma Hesabı
742. Hizmet Üretim Maliyeti Fark Hesapları
75. Araştırma Ve Geliştirme Giderleri
750. Araştırma Ve Geliştirme Giderleri
751. Araştırma Ve Geliştirme Giderleri Yansıtma Hesabı
752. Araştırma Ve Geliştirme Gider Farkları
76. Pazarlama Satış Ve Dağıtım Giderleri
760. Pazarlama Satış Ve Dağıtım Giderleri
761. Pazarlama Satış Ve Dağıtım Giderleri Yansıtma Hesabı
762. Pazarlama Satış Ve Dağıtım Giderleri Fark Hesabı
77. Genel Yönetim Giderleri
770. Genel Yönetim Giderleri
771. Genel Yönetim Giderleri Yansıtma Hesabı
772. Genel Yönetim Gider Farkları Hesabı
78. Finansman Giderleri
780. Finansman Giderleri
781. Finansman Giderleri Yansıtma Hesabı
782. Finansman Giderleri Fark Hesabı

7. MALİYET HESAPLARI (7/B SEÇENEĞİ)

79. Gider Çeşitleri
790. İlk Madde Ve Malzeme Giderleri
791. İşçi Ücret Ve Giderleri
792. Memur Ücret Ve Giderleri
793. Dışarıdan Sağlanan Fayda Ve Hizmetler
794. Çeşitli Giderler
795. Vergi, Resim Ve Harçlar
796. Amortisman Ve Tükenme Payları
797. Finansman Giderleri
798. Gider Çeşitleri Yansıtma Hesabı
799. Üretim Maliyet Hesabı

MALİYET HESAPLARI 7/A SECENEĞİ

2. 7/A Seçeneğinde Maliyet Hesapları: 2008 yılı aktif toplamı 1.484.000 TL veya net satışlar toplamı 2.967.900 TL yi aşan üretim ve hizmet işletmeleri için 2009 yılında 7/A seçeneğine göre maliyet hesaplarını tutmak zorundadırlar. Bu işletmeler için zorunlu olan 7/A seçeneğinde giderler esas defterlerde fonksiyon esasına göre belirlenmiştir. Eş zamanlı kayıt yöntemini kullanılması önerilen bu uygulamada, giderler yapıldıkları anda ilgili defter-i kebir hesaplarına “Fonksiyon Esasına” göre kaydedilirken, söz konusu giderler aynı zamanda yardımcı defterlerde hem çeşit esasına hem de ilgili gider yerlerine göre izlenir. Gider çeşitlerinin izleneceği yardımcı defter kayıtlarının, giderlerin ait oldukları gider yerlerini de gösterecek şekilde tutulması durumunda, yöntem amacına uygun biçimde yürütülmüş olacaktır. Bu kayıt yönetiminde; giderler eş zamanlı olarak aynı anda hem fonksiyonlarına, hem çeşitlerine hem de ilgili gider yerlerine göre izlendiğinden; muhasebe kayıtlarının azaltılmasına ve her kademenin üretim ve hizmet maliyetlerinin belli bir düzen içinde oluşturulmasına olanak sağlamaktadır.

Bu uygulamada, maliyet hesap grupları aşağıdaki gibi bölümlenmiştir.

70 Maliyet Muhasebesi Bağlantı Hesapları (Maliyet muhasebesinin genel muhasebeden bağımsız çalışması durumunda bu grup çalıştırılır)

71 Direkt İlkmadde ve Malzeme Giderleri
72 Direkt İşçilik Giderleri
73 Genel Üretim Giderleri
74 Hizmet Üretim Maliyeti
75 Araştırma Geliştirme Giderleri
76 Pazarlama Satış ve Dağıtım Giderleri
77 Genel Yönetim Giderleri
78 Finansman Giderleri

Bu uygulamada yardımcı defterlerde izlenecek Gider Çeşitleri 0–9 sayılı hesaplarda, Gider Yerleri ise 10–99 sayılı hesaplarda gösterildiği gibidir.

Bu bölümde yer alan Maliyet Hesap Gruplarının her biri defter-i kebir hesabı düzeyinde gider hesapları, yansıtma hesapları ve fark hesapları olarak bölümlenir.

Gider Hesapları: Bu hesaplar, dönem içinde yapılan ve tahakkuk ettirilen giderlerin izlendiği ve borçlarına kaydedildiği hesaplardır. Gider hesaplarına yapılacak kayıtlara ilişkin olarak düzenlenecek muhasebe fişlerinde gider yerleri ve gider çeşitleri hesaplarına ait numaralar birlikte yazılır.

Gider Yansıtma Hesapları: Bu hesaplar, “fiili maliyetlerin” uygulandığı durumlarda gider hesaplarında toplanan giderlerin tümünün; önceden saptanmış maliyet yöntemlerinin kullanılması durumunda ise, bunlara göre saptanan giderlerin ilgili hesaplara yansıtılmasını sağlamak amacıyla kullanılır.

Fark Hesapları: Bu hesaplar, önceden saptanmış maliyet yöntemlerinin uygulanması halinde fiili giderler ile önceden saptanmış giderler arasındaki farkların kaydedildiği hesaplardır. Fark hesapları borç ve alacak kalıntısı verebilir.

70-Maliyet Muhasebesi Bağlantı Hesapları: Bu grupta yer alan hesaplar genel muhasebe ile maliyet muhasebesinin birbirinden ayrı olarak yürütülmesinin istenmesi durumunda, genel muhasebe ile maliyet muhasebesi arasında bağlantıların kurulmasını sağlamak amacıyla kullanılır. Maliyet Muhasebesi Bağlantı Hesapları hesap gubunda aşağıdaki hesaplar yer alır:

700 Maliyet Muhasebesi Bağlantı Hesabı >>>>>
701 Maliyet Muhasebesi Yansıtma Hesabı >>>>>

71-Direkt İlk Madde ve Malzeme Giderleri: Bu grupta yer alan hesaplar, üretilen mamulün bünyesine ana madde olarak katılan ve hangi mamulden ne kadar tüketildiği, ekonomik bakımdan ayrı olarak izlenebilen ilk madde ve malzemelerle ilgili gider, yansıtma ve fark hesaplarını kapsar. Direkt İlk Madde ve Malzeme Giderleri hesap gubunda aşağıdaki hesaplar yer alır:

710 Direkt İlk Madde Ve Malzeme Giderleri >>>>>
711 Direkt İlk Madde Ve Malzeme Yansıtma Hesabı >>>>>
712 Direkt İlk Madde Ve Malzeme Fiyat Farkı >>>>>
713 Direkt İlk Madde Ve Malzeme Miktar Farkı >>>>>

72-Direkt İşçilik Giderleri: Bu grup bir mal veya hizmetin üretim maliyetine doğrudan doğruya verilebilen işçilik giderleri ile ilgili gider, yansıtma ve fark hesaplarından oluşur. Direkt İşçilik Giderleri hesap gubunda aşağıdaki hesaplar yer alır:

720. Direkt İşçilik Giderleri >>>>>
721. Direkt İşçilik Giderleri Yansıtma Hesabı >>>>>
722. Direkt İşçilik Ücret Farkları >>>>>
723. Direkt İşçilik Süre Farkları >>>>>

73-Genel Üretim Giderleri: Bu grup işletmenin üretimi ve bu üretime bağlı hizmetler için yapılan direkt ilkmadde ve malzeme ve direkt işçilik dışında kalan giderlerle ilgili gider, yansıtma ve fark hesaplarından oluşur. Genel üretim giderleri hesap gubunda aşağıdaki hesaplar yer alır:

730. Genel Üretim Giderleri >>>>>
731. Genel Üretim Giderleri Yansıtma Hesabı >>>>>
732. Genel Üretim Giderleri Bütçe Farkları >>>>>
733. Genel Üretim Giderleri Verimlilik Giderleri >>>>>
734. Genel Üretim Giderleri Kapasite Farkları >>>>>

74-Hizmet Üretim Maliyeti: Bu grup hizmet işletmeleri ile ilgilidir. Hizmet işletmelerinde 71, 72 ve 73 gruplarda yer alan hesaplar kullanılmaz. Bu hesaplar yerine bu gruptaki hesaplar kullanılır. Hizmet işletmelerinin üretim maliyetlerinin izlenmesinde kullanılan hesaplar bu grupta yer alır. Hizmet üretim maliyeti hesap gubunda aşağıdaki hesaplar yer alır:

740. Hizmet Üretim Maliyeti >>>>>
741. Hizmet Üretim Maliyeti Yansıtma Hesabı >>>>>
742. Hizmet Üretim Maliyeti Fark Hesapları >>>>>

75-Araştırma ve Geliştirme Giderleri: Bu grup araştırma ve geliştirme faaliyetleri ile ilgili gider, yansıtma ve fark hesaplarından oluşur. Araştırma ve geliştirme giderleri hesap gubunda aşağıdaki hesaplar yer alır:

750. Araştırma Ve Geliştirme Giderleri >>>>>
751. Araştırma Ve Geliştirme Giderleri Yansıtma Hesabı >>>>>
752. Araştırma Ve Geliştirme Gider Farkları >>>>>

76-Pazarlama Satış ve Dağıtım Giderleri: Mamulün stoklara verildiği ve hizmetin tamamlandığı andan itibaren bu mal ve hizmetlerin alıcılara teslimine kadar yapılan giderler bu hesaba borç kaydedilir. Dönem sonlarında bu hesap, “761- Pazarlama Satış ve Dağıtım Giderleri Yansıtma Hesabı” ile karşılaştırılarak kapatılır. Pazarlama satış ve dağıtım giderleri hesap gubunda aşağıdaki hesaplar yer alır:

760. Pazarlama Satış Ve Dağıtım Giderleri >>>>>
761. Pazarlama Satış Ve Dağıtım Giderleri Yansıtma Hesabı >>>>>
762. Pazarlama Satış Ve Dağıtım Giderleri Fark Hesabı >>>>>

77-Genel Yönetim Giderleri: Bir işletmenin yönetim fonksiyonları, işletme politikasının tayini, organizasyon ve kadro kuruluşu, büro hizmetleri, kamu ilişkileri, güvenlik, hukuk işleri, personel işleri, kredi ve tahsilâtı da kapsayan muhasebe ve mali işler servislerin giderleri bu hesaba borç kaydedilir. Dönem sonlarında bu hesap, “771-Araştırma ve geliştirme Giderleri Yansıtma Hesabı” ile karşılaştırılarak kapatılır. Genel yönetim giderleri hesap gubunda aşağıdaki hesaplar yer alır:

770. Genel Yönetim Giderleri >>>>>
771. Genel Yönetim Giderleri Yansıtma Hesabı >>>>>
772. Genel Yönetim Gider Farkları Hesabı >>>>>

78-Finansman Giderleri: İşletme faaliyetlerinin aksamadan yürütülebilmesi amacıyla borçlanılan tutarlarla ilgili faiz, kur farkları, komisyon ve benzeri giderler bu hesaba borç kaydedilir. Finansman giderleri hesap gubunda aşağıdaki hesaplar yer alır:

780. Finansman Giderleri >>>>>
781. Finansman Giderleri Yansıtma Hesabı >>>>>
782. Finansman Giderleri Fark Hesabı >>>>>

0–9 Gider Çeşitleri: Gider çeşitleri hesapları, mal ve hizmet üretiminde katlanılması gereken maliyetlerin bünyesindeki harcama çeşitlerini ifade eder. Bu hesaplar, kuruluşların bünyelerine uygun biçimde detaylandırılır. Gider çeşitleri hesaplarının sabit, değişken ve yarı değişken olarak gruplandırılması mümkündür. Gruplar içindeki gider çeşitlerinin sabit, değişken ve yarı değişken biçimde ayırımı işletmelerin kendi ihtiyaç ve tercihlerine bırakılmıştır.

Gider çeşitleri hesaplarının kodlamasında aşağıda belirtilen sınıflama esas alınmıştır.

Gider Hesapları Grupları:

0 İlkmadde ve malzeme
1 İşçi ücret ve giderleri
2 Memur ücret ve giderleri
3 Dışardan sağlanan fayda ve hizmetler
4 Çeşitli giderler
5 Vergi, resim ve harçlar
6 Amortismanlar ve tükenme payları
7 Finansman giderleri

0. İlkmadde ve Malzeme Giderleri: Mal ve hizmetlerin üretilmesini, işletme faaliyetlerinin devamlılığını sağlamak amacıyla tüketilen her türlü direkt ilkmadde ve malzeme, endirekt malzeme ve üretimle ilgili dışarıyla yaptırılan işleri kapsar.

1. İşçi Ücret ve Giderleri: İşletme faaliyetlerini yürütmek üretim ve hizmetleri gerçekleştirmek amacıyla çalıştırılan işçiler için tahakkuk ettirilen, (Esas işçilik, fazla mesai, üretim primleri, ikramiyeler, yıllık izin ücretleri, S. Sigorta işveren primi, gece primi, hafta tatili ve genel tatil ücretleri, her türlü sosyal yardımlar ve işçilere ait diğer giderler gibi) her türlü tutarları kapsar.

2. Memur Ücret ve Giderleri: İşletme faaliyetlerini yürütmek, üretim ve hizmetler gerçekleştirmek amacıyla çalıştırılan aylıklı yönetici, memur, büro personeli vb. için tahakkuk ettirilen her türlü tutarları kapsar.

3. Dışardan Sağlanan Fayda ve Hizmetler: İşletme faaliyetlerini yürütmek, üretim pazarlama ve diğer hizmetleri gerçekleştirmek amacıyla dışarıdan sağlanan fayda ve hizmetler (elektrik, su, gaz bakım ve onarım, haberleşme, nakliye ile diğer fayda ve hizmetler) için yapılan giderleri kapsar.

4. Çeşitli Giderler: Yukarıda belirtilen giderler dışında, işletme faaliyetlerini sürdürmek için yapılması gerekli olan giderleri kapsar. Sigorta giderleri, kira giderleri, yolluk giderleri dava icra ve noter giderleri, iştirak payı ve aidat giderleri, çeşitli giderler gibi giderler bu grupta yer alır.

5. Vergi, Resim ve Harçlar: Mevzuat gereğince tahakkuk ettirilen gider niteliğindeki vergi, resim ve harçları kapsar.

6. Amortismanlar ve Tükenme Payları: Maddi ve maddi olmayan duran varlıklar ile, özel tükenmeye tabi varlıklar için ayrılan amortisman gideri ile tükenme paylarını kapsar.

7. Finansman Giderleri: İşletmenin gerek yatırım gerekse işletme sermayesi ihtiyacını karşılamak üzere yaptığı kısa veya uzun vadeli borçlanmaların faiz, komisyon ve kur farklarını kapsar.

Gider Çeşitleri Hesaplarının İşleyişi: Eş zamanlı kayıt yöntemini uygulayan işletmelerde, giderler tahakkuk ettikçe ilgili fonksiyonel gider hesaplarına kaydedilirken, aynı anda yardımcı defterlerdeki söz konusu çeşit hesaplarına da kaydedilir. Gider çeşitlerinin izlendiği yardımcı defter kayıtlarının gider yerlerini de gösterecek biçimde tutulması esastır.

10–99 Gider Yerleri: Gider yeri, üretim ve hizmetlerin yapıldığı ve maliyetlerin oluştuğu, örgütün bir birimini ya da birim içindeki bir yeri ifade eder. Giderlerin planlanması, kontrol edilmesi ve bu giderlerin dengeli bir biçimde toplanıp dağıtılmasını sağlar.

Gider yerlerinin saptanmasında genellikle kuruluşların organizasyon şeması esas alınır.

Gider yerleri aşağıdaki gibi bölümlenir.
– Esas üretim gider yerleri
– Yardımcı üretim gider yerleri
– Yardımcı hizmet gider yerleri
– Yatırım gider yerleri
– Üretim yerleri yönetimi gider yerleri
– Araştırma ve geliştirme gider yerleri
– Pazarlama, satış ve dağıtım gider yerleri
– Genel yönetim gider yerleri

Gider yerlerinin bölümlenmesinde yukarıda verilen gider yerleri gruplanması esas olmakla beraber, kuruluşların işletme faaliyet alanı ile faaliyetin teknolojik akımına uygun olarak açılacak gider yerleri, bu verilen ana grup başlıkları altında yer alabilir.

MALİYET HESAPLARI 7/B SECENEĞİ

3. 7/B Seçeneğinde Maliyet Hesapları: Ticaret işletmeleri ile bir önceki yıl aktif toplamı 25 milyar liranın ve net satışlar toplamı 50 milyar liranın altında kalan üretim ve hizmet işletmelerinden isteyenler, giderlerin izlenmesinde bu seçeneği uygular.

Bu uygulamada; giderler defter-i kebirde maliyet dönemi boyunca çeşit esasına göre izlenir. Maliyet çıkarma dönemlerinde, söz konusu giderler gider dağıtım tablosu aracılığıyla fonksiyonlarına dönüştürülerek ilgili gider yerlerine ve hizmet veya mamul maliyetlerine veya sonuç hesaplarına aktarılır.

Gider çeşitlerinin fonksiyonlarına dönüştürülmesinde ve ilgili gider yerlerine yüklenmesinde, işletmeler isterlerse gider çeşidi hesaplarından ilgili gider yerlerine ve fonksiyonel gider hesaplarına aktarmalar yapılmasını gerektirecek kayıt düzenini seçerler. İsterlerse, eş zamanlı kayıt düzenini bu seçenek için de kullanarak yardımcı defterlerde fonksiyonel gider hesaplarını ve gider yerlerini izleyebilirler. Bu suretle gider çeşitleri tahakkuk ettikçe ilgili defter-i kebir hesaplarında izlenirken; aynı anda yardımcı defterlerde fonksiyonlarına göre izlenip eş zamanlı olarak gider yerlerine aktarılabilir.

7/B seçeneğinde işletmeler 79 numaralı gruptaki maliyet hesaplarını kullanır.

Bu uygulamada maliyet hesap grupları aşağıdaki gibi bölümlenir:

79. Gider Çeşitleri
790. İlk Madde Ve Malzeme Giderleri >>>>>
791. İşçi Ücret Ve Giderleri >>>>>
792. Memur Ücret Ve Giderleri >>>>>
793. Dışarıdan Sağlanan Fayda Ve Hizmetler >>>>>
794. Çeşitli Giderler >>>>>
795. Vergi, Resim Ve Harçlar >>>>>
796. Amortisman Ve Tükenme Payları >>>>>
797. Finansman Giderleri >>>>>
798. Gider Çeşitleri Yansıtma Hesabı >>>>>
799. Üretim Maliyet Hesabı >>>>>

3.1. 7/B Seceneğindeki Maliyet Hesaplarının İşleyişi: Giderler tahakkuk ettikçe dönem boyunca 790–797 Numaralı çeşit esasına göre bölümlenmiş ilgili gider hesaplarının borcuna kaydedilir. Üretim ve hizmet işletmelerinde, maliyet çıkarma dönemlerinde düzenlenen gider dağıtım tablosu sonucuna göre fonksiyonlarına ve gider yerlerine göre gruplanan çeşit hesaplarının toplam tutarları, 798 Gider Çeşitleri Yansıtma Hesabı alacağı ile 799 Üretim Maliyet Hesabına ve 630 Araştırma ve Geliştirme Giderleri, 631 Pazarlama Satış ve Dağıtım Giderleri, 632 Genel Yönetim Giderleri, 66 Finansman Giderleri grubunun ilgili hesabına, 680 Çalışmayan Kısım Gider ve Zararları hesaplarının ilgili olanlarına veya aktifleşmesi gereken tutarlar ise ilgili aktif hesaplarının borcuna kaydedilir. Dönem sonlarında 799 Üretim Maliyet Hesabı, üretim işletmelerinde 151 Yarı Mamuller Üretim ve 152 Mamuller hesaplarına, hizmet işletmelerinde ise 622 Satılan Hizmet Maliyeti Hesabına devredilerek kapatılır.

Ticaret işletmelerinde ise dönem boyunca gider çeşitleri hesabının borcuna kaydedilen tutarlar, dönem sonlarında fonksiyonlarına dönüştürülerek sonuç hesapları arasında yer alan 630, 631, 632 hesapları ile 66 Finansman Giderleri Grubu ilgili hesabının borcuna, 798 Gider Çeşitleri Yansıtma Hesaplarının alacağına yazılır. 798 ile 790–797 numaralı hesaplar dönem sonlarında karşılaştırılarak kapatılır.

MALZEME DEĞERLEME YÖNTEMLERİ

Malzame değerleme yöntemleri: İşletmelerde oluşturulacak stok politikalarının paralelinde iyi bir maliyet muhasebesi organizasyonunun muhasebe sisteminin içinde yer alması gerekmektedir. Maliyet muhasebesi, madde ve malzemenin tedarikinden üretime gönderilmesine kadar geçen süreçte stokların kontrolünü sağlayan bir muhasebe sistemidir.

Stokta gerçekleşen fiziki girdi ve çıktı hareketlerinin yanı sıra bunların parasal değerlerinin de izlenmesi gerekmektedir. Hesap çerçevesi, ekonomik koşulları göz önünde tutarak her türlü stokun değerlendirilmesinde günün koşullarına göre her hangi bir değerleme yönteminin seçileceği ve bu yöntem ile üretime gönderilen veya satılan miktar ile elde kalan miktarlara ilişkin değerleme yapılabileceğini ortaya koymuştur. Fiyat seviyelerinin devamlı değiştiği bir ortamda stoklardaki değerlemelerin de bu değişikliklere cevap verecek yapıda olması gerekmektedir. Uygulamada en çok karşılaşılan üç tür stok değerleme yöntemi bulunmaktadır.

1.Ortalama Maliyet Yöntemleri

a- Tartılı Ortalama Maliyet Yöntemi
b- Hareketli ortalama Maliyet yöntemi

2. İlk Giren İlk Çıkar Yöntemi (FİFO)

3. Son Giren İlk Çıkar Yöntemi (LİFO)

ORTALAMA MALİYET TÖNTEMİ

Ortalama Maliyet Yöntemleri:

1. Tartılı Ortalama Maliyet Yöntemleri: Bu yöntemde ortalama maliyet her yeni stok hareketinden sonra değil belli bir dönem için hesaplanır. Bu döneme ilişkin hesaplanan maliyet, çıkan ve kalan stokların birim değerlerini gösterir. Ortalama maliyet değeri, işletmeye çeşitli tarihlerde değişik fiyat*larla giren bir malın ortalama birim maliyetidir. Ortalama maliyet çeşitli yöntemlerle hesaplanabilir.

1.1. Basit ortama maliyet: Basit ortalama maliyet, yıl içinde satın alınan belli bir malın birim alış fiyatının toplanarak sipariş sayısına bölünmesiyle bulunan ortalama maliyettir.

Örnek: Bir malın alış fiyatları şöyledir:

23.000 TL
24.000 TL
37.000 TL
31.000 TL

Basit ortalama malyet yöntemine göre malın mlaiyeti:

(23.000 + 24.000 + 37.000 + 31.000) / 4 = 28.750 TL

1.2. Ağırlıklı ortalama maliyet: Bu ortalama maliyette, satın alınan malların miktarları göz önünde bulundurulur. Satın alınan mal miktarı ile birim fiyatı çarpılarak miktarlara göre ağırlık verilmiştir. Mal miktarları ile birim fiyatları çarpımı olan mal alış değerleri toplamının alınan toplam mal miktarına bölünmesiyle ağırlıklı ortalama maliyet bulunmuş olur.

Örnek: Bir malın alış miktarları ve alış fiyatları aşağıdaki gibidir.

20 adet malın tanesi 5.000 TL
15 adet malın tanesi 4.000 TL
40 adet malın tanesi 6.000 TL

Ağırlıklı ortalama maliyet yöntemine göre malın maliyeti:

20 x 5.000 = 100.000 TL
15 x 4.000 = 60.000 TL
40 x 6.000 = 240.000 TL

Ağırlıklı ortalama birim maliyet = Toplam maliyet / Toplam adet

(100.000 + 60.000 + 240.000) / ( 20 + 15 + 40)

400.000 / 75 = 5.333 TL

2. Hareketli ağırlıklı ortalama maliyet: Hareketli ağırlıklı ortalama maliyet, her yeni alış ve satış durumunda işletmede bulunan mal mevcutlarının ortalama birim maliyeti hesaplanır. Böylece, her yeni işlemde mevcut mal stoklarının maliyet değeri ve her satış işleminde satılan malın ortalama birim maliyeti ve toplam maliyet değeri bulunmuş olur.

FİFO – İLK GİREN İLK ÇIKAR YÖNTEMİ ve LİFO – SON GİREN İLK ÇIKAR YÖNTEMİ

Fifo Yöntemi (İlk Giren İlk Çıkar): Fifo değerleme yöntemi, üretime verilecek olan veya satılacak malların stoklara ilk önce giren mallardan olması gerektiği varsayımına dayanır. Stoktaki malların kullanılma sırası ilk alınan mallardan başlanarak sırasyla devam eder. Yani stoklara giren malların yine giriş sırasıyla stoktan çıkarlar.

FİFO; ingilizce olarak First İn First Out (İlk Giren İlk Çıkar) kelimelerinin baş harflarinden oluşur.

Örnek: Bir malın alış tarihleri, miktarları ve alış fiyatları aşağıdaki gibidir.

05 Ocak 2009, 20 adet malın tanesi 600 TL
10 Ocak 2009, 15 adet malın tanesi 800 TL
15 Ocak 2009, 40 adet malın tanesi 500 TL

Fifo maliyet yöntemine göre işletme 30 adet malı tanesi 700 TL den satarsa malın kar veya zarar ne olur?

İlk önce 20 adet malı ilk stoğa giren mallardan satmamız gerekir:

Kar veya zarar için satış fiyatı ile maliyet karşılaştırılır:

20 adet x (700-600) =
20 adet x 100 TL = 2.000 TL Kar

Daha sonra satmamız gereken 10 adet malı ikinci olarak stoğa giren mallardan satarız:

10 adet x (700-800) =
10 adet x -100 = 1.000 TL Zarar

Lifo Yöntemi (Son Giren İlk Çıkar): Lifo değerleme yöntemi, üretime verilecek olan veya satılacak malların stoklara son olarak giren mallardan olması gerektiği varsayımına dayanır. Stoktaki malların kullanılma sırası son olarak alınan mallardan başlanarak geriye doğru sırasyla devam eder. Yani stoklara giren malların giriş sırasının tersine göre stoktan çıkarlar.

LİFO; ingilizce olarak Last İn First Out (Son Giren İlk Çıkar) kelimelerinin baş harflarinden oluşur.

Bu yöntemde direkt ilk madde ve malzemenin üretime son fiyatlarla gönderildiği varsayımı esas alınmıştır. Lifo yönteminin amacı, enflasyonist dönemlerde işletmelerin öz varlıklarını daha az vergi almak suretiyle korumaktır. Enflasyonist dönemlerde işletmeler üretimde kullandıkları direkt ilk madde ve malzemeyi aynı fiyatla satın alamadıklarından bu durum mali yapılarının bozulmasına neden olmaktadır.

LİFO, son zamanlara kadar tipik olarak sadece Amerika Birleşik Devletleri’nde kullanılan ve günümüzde hala bu ülkede yoğun olarak uygulanan başlıca stok yöntemlerinden biridir. Bununla birlikte LİFO, Avrupa Birliği direktiflerinde de kabul edilir bir yöntemdir ve bir dereceye kadar kullanımı diğer ülkelere doğru genişlemektedir. Öte yandan, Avustralya, Singapur ve İsviçre gibi ülkeleri de içeren bazı ülkelerde LİFO kullanımı hala yasaktır.

LİFO yönteminde esas alınan varsayım, son alınan malların (imalat bağlamında) önce kullanıldığı yada (ticaret bağlamında) önce satıldığı yönündedir. Dolayısıyla satış gelirleri ile kıyaslanan maliyetler son alınanların maliyetidir. Bu varsayımın doğal bir sonucu olarak ise elde kalan stoklar ilk alışları temsil edecektir. LİFO yönteminde yapılan bu temel varsayım, bu yönteme ilişkin avantaj ve dezavantajları da beraberinde getirir.

400 8 sayılı Kanun ile V.U.K.’un 274. Maddesi “Mükellefler satın aldıkları veya imal ettikleri emtianın maliyet bedelini LİFO yöntemi uygulamak suretiyle de tespit edebilirler. Bu yöntemi seçenler en az beş yıl süre ile bu yöntemden vazgeçemezler” şeklinde değiştirilmiştir. Kanun değişikliğinin gerekçesi para değerindeki düşüşlerin stok değerinde yarattığı suni artışlar yoluyla mükelleflerin enflasyon kazançları üzerinden vergi ödemelerinin önlenmesi” olarak ifade edilmiştir.

Stok değerleme yöntemleri Gerçek Maliyet Yöntemi, Ortalama Maliyet Yöntemi (Basit – Ağırlıklı – Hareketli) ve İtibari Maliyet Yöntemi (FIFO- LİFO) ve diğer stok değerleme yöntemleri olarak ayrılmaktadır.

01.01.1996 tarihinden itibaren uygulanacak olan LİFO yönteminin beklenen sonucu vermesinin ön koşulu işletmenin stoklarının bulunmasıdır. Yöntemin birden fazla hesap döneminde etkili olarak kullanabilmesi dönemler itibariyle fiyat artışlarının aynı yönde olmasına ve stok düzeyinin azalmasına bağlıdır.

ÜRETİM GİDERLERİNİN DAĞITIMI (I. Dağıtım)

Üretim işletmelerinde yapılan üretim çalışmalarına bağlı olarak pek çok bölüm ve pek çok gider yeri bulunmaktadır. Üretim karmaşık bir yapıdır. Karmaşık yapı bir takım işlemlerele takip edilebilir. Maliyet muhasebesi işlem akış şemasına göre, maliyeti meydana getiren giderler, öncelikle gider türü olarak belirlenip kaydedilmekte, sonr gider yerlerine aktarılmaktadır.

Toplam üretim giderlerinin dağıtımı üç aşamada gerçekleşir. Bunlar aşağıdaki gösterilmiştir.

DAĞITIM BASAMAKLARI DAĞITILACAK GİDER DAĞITILACAK YER
1. Dağıtım Toplam Üretim Giderleri
– DİMMG
– DİG
– GÜG Gider Yerlerine
Esas Üretim Gider Yerlerine
2. Dağıtım Gider Yerlerinin Giderleri Esas Üretim Gider Yerlerine
3. Dağıtım Esas Üretim Gider Yerleri Mamüllerin Maliyetine Yüklenir

1. Toplam Üretim Giderlerinin 1. Dağıtımı: Belirli bir dönem içinde yapılan çeşitli üretim giderleri, gider yerlerine dağıtılır. Bu giderlerin hangi bölümde ne kadar tüketildiği belirlenemez. Belirli giderler direkt giderlerdir. Onları dağıtım tablosuna dirket yazabilir. Endrekt giderlerin hangi birimde ne kadar tüketildiği belirli olmadığından bir anahtar ile dağıtılması gerekir. Dağıtımın karıştırılmaması için gider dağıtım tablosu düzenlenir. Giderler farklı olduğundan gider yerlerine dağıtılırken de farklı “dağıtım anahtarı” kullanılır. Sabit giderler için dağıtım anahtarının kullanılmasına gerek yoktur.

Örnek: Bir tekstil işletmesinde belirli bir dönemde meydana gelen direkt ve endirekt maliyet giderleri ve gider yerleri aşağıda verilmiştir.

Gider Yeleri

Giderler
TOPLAM Esas üretim gider yerleri Yardımcı üretim gider yerleri
Örgü Boya Dikiş Ütüleme Paketleme
Direkt İşçilik Gider. 3.000 1.500 1.000 300 200 –
DİMMG 4.000 2.000 1.200 500 200 100
Direkt Gider Toplam 7.000 3.500 2.200 800 400 100
Elektrik Gideri 5.000 ? ? ? ? ?
Makine Bakımları 4.000 ? ? ? ? ?
Dağıtımlar
Alan (metre) 1.000 400 300 150 100 50
Makine sayısı (adet) 50 20 12 8 6 4

Tabloda verilen giderlerin I. dağıtımını yaparken, elektirik gideri; alana göre ve amortisman gideri; makine sayısına göre dağıtılacaktır.

Cevap:

Elektrik giderinin dağıtımı: Her metreye düşen elektrik gideri payı = Toplam elektirik gideri / Toplam metre = 5.000 / 1.000 = 5

Örgü bölümü = 400 x 5 = 2.000
Boya bölümü = 300 x 5 = 1.500
Dikiş bölümü = 150 x 5 = 750
Ütüleme bölümü = 100 x 5 = 500
Paketleme bölümü = 50 x 5 = 250
—————————————
Toplam = 5.000 TL

Makine bakımlarının dağıtımı: Her makineye düşen bakım gideri payı = Toplam bakım gideri / Toplam makine sayısı = 4.000 / 50 = 80

Örgü bölümü = 20 x 80 = 1.600
Boya bölümü =12 x 80 = 960
Dikiş bölümü = 8 x 80 = 640
Ütüleme bölümü = 6 x 80 = 480
Paketleme bölümü = 4 x 80 = 320
—————————————-
Toplam = 3.000 TL

Yaptığımız hesaplamaları tablomuza yerleştirerek gider dağıtım tablosunun I. dağıtımını yapalım:

Gider Yeleri

Giderler
TOPLAM Esas üretim gider yerleri Yardımcı üretim gider yerleri
Örgü Boya Dikiş Ütüleme Paketleme
Direkt İşçilik Gider. 3.000 1.500 1.000 300 200 –
DİMMG 4.000 2.000 1.200 500 200 100
Elektrik Gideri 5.000 2.000 1.500 750 500 250
Makine Bakımları 4.000 1.600 960 640 480 320
I. Dağıtım Toplamı 16.000 7.100 4.660 2.190 1.380 670

Tablomuzun I. Dağıtım toplamı olan 16.000 TL nin hem dikey olarak hem de yatay olarak eşit olması gerekir. Toplam eşit değil ise yaptığımız dağıtım hatalıdır.

ÜRETİM GİDERLERİNİN DAĞITIMI (II. Dağıtım)

2. Genel Üretim Giderlerin 2. Dağıtımı: Dağıtım, yardımcı üretim ve hizmet yerlerinin toplam giderlerinin esas üretim yerlerine dağıtılmasıdır. Dağıtım, gider çeşidine en uygun “dağıtım anahtarı” kullanılarak yapılır. Yardımcı gider yerlerinin maliyetini esas gider yerlerine dağıtılmasında aşağıdaki yöntemler kullanılmaktadır:

– Kademeli gider dağıtım yöntemi: Giderler dağıtılırken her birimin gideri kendisinden sonra gelen birime ve diğerlerine yüklenir. Ilk gider yerinin gideri, diğer gider yerlerine, bir sonrakinin gideri diğer birimlere dağıtılarak devam edilir. Bu dağıtımda sıralama değişik şekillerde yapılabilir:
– Gider tutarının büyüklüğüne
– Gider yerlerinden yararlanmaya
– Gider payının büyüklüğüne gore dağıtım yapılabilir

– Matematiksel gider dağıtım yöntemi: Turlama yönteminin aynısıdır. Ancak burada dağıtılacak toplam giderler turlama yoluyla değil matematiksel denklemler ile saptanır. Bu yöntem için ayrıca gider dağıtım tablosu düzenlenmemiştir.

– Basit Dağıtım Yöntemi (Doğrudan Dağıtım Yöntemi): Dağıtıma tabi gider yerlerinde toplanmış giderleri sadece esas üretim yerleri arasında dağıtıldığı yöntemdir. Gider yerleri arasında dağıtım yapılmaz.

Dağıtıma tabi gider yerlerinin giderleri, sırayla bir sonraki gider yerine dağıtılır. Buna göre, sıralamanın en başındaki dağıtıma tabi gider yeri giderleri, bu gider yerinden yararlanmış tüm gider yerlerine dağıtılır. Sıralamanın sonundaki dağıtıma tabi gider yeri giderleri ise sadece esas üretim ve dönem gider yerlerine dağıtılır.

Örnek: I. Dağıtımını yaptığımız örnekte, giderlerin II. Dağıtımını yapalım:

Gider Yeleri

Giderler
TOPLAM Esas üretim gider yerleri Yardımcı üretim gider yerleri
Örgü Boya Dikiş Ütüleme Paketleme
Direkt İşçilik Gider. 3.000 1.500 1.000 300 200 –
DİMMG 4.000 2.000 1.200 500 200 100
Elektrik Gideri 5.000 2.000 1.500 750 500 250
Makine Bakımları 4.000 1.600 960 640 480 320
I. Dağıtım Toplamı 16.000 7.100 4.660 2.190 1.380 670
Dağıtımlar
Personel (adet) 40 25 15

Diğer gider yerlerinin giderleri örgü ve boya bölümü olmak üzere iki bölüme dağıtılacaktır. İşletmenin dikiş, ütüleme ve paketleme giderleri çalışan personel sayısına göre dağıtılacaktır.

Cevap:

Dikiş bölümü dağıtımı: Toplam bölüm gideri / toplam personel = 2.190 / 40 kişi = 54,75

Örgü bölümü = 54,75 x 25 kişi = 1.368,75
Boya bölümü = 54,75 x 15 kişi = 821,25
———————————————
Toplam = 2.190 TL

Ütüleme bölümü dağıtımı: Toplam bölüm gideri / toplam personel = 1.380 / 40 kişi = 34,5

Örgü bölümü = 34,5 x 25 kişi = 862,5
Boya bölümü = 34,5 x 15 kişi = 517,5
——————————————
Toplam = 1.380 TL

Paketleme bölümü dağıtımı: Toplam bölüm gideri / toplam personel = 670 / 40 kişi = 16,75

Örgü bölümü = 16,75 x 25 kişi = 418,75
Boya bölümü = 16,75 x 15 kişi = 251,25
——————————————
Toplam = 670 TL

Yaptığımız hesaplamaları tablomuza yerleştirerek gider dağıtım tablosunun II. dağıtımını yapalım:

Gider Yeleri

Giderler
TOPLAM Esas üretim gider yerleri Yardımcı üretim gider yerleri
Örgü Boya Dikiş Ütüleme Paketleme
I. Dağıtım Toplamı 16.000 7.100 4.660 2.190 1.380 670
Dağıtım Giderleri
Dikiş 2.190 1.368,75 821,25 (2.190)
Ütüleme 1.380 862,5 517,5 (1.380)
Paketleme 670 418,75 251,25 (670)
II. Dağıtım Toplamı 4.240 2.650 1.590 (2.190) (1.380) (670)
Genel Toplam 16.000* 9.750* 6.250* – – –

*9.750 = 7.100 + 2.650
*6.250 = 4.660 + 1.590
*16.000 = 9.750 + 6.250
Tabloda I. Dağıtım toplam tutarı olan 16.000 TL’nin genel toplamda yatay olarak tekrar elde edilmesi gerekir.

ÜRETİM GİDERLERİNİN DAĞITIMI (III. Dağıtım)

3. Genel Üretim Giderlerinin 3. Dağıtımı (Birim maliyetin hesaplanması): Bu dağıtıma tüm giderlerin maliyetlere yüklenmesi de denir. Üretim bölümünde toplanan malzeme, işçilik ve genel üretim giderleri çeşitli dağıtım ölçüleri kullanılarak ürünlere yüklenir. Dağıtım ölçüleri her işletem için farklı alınabilir. Dağıtım yapılmadan toplam maliyetin hangi mamule ne kadar harcandığı belirlenemez.

Direkt maliyet giderleri (DİMMG ve DİG) dışında kalan giderlerin tamamına bu isim verilir. Bu giderler maliyetlerine doğrudan yansıtılamadığından bazı ölçülere göre mamullere yüklenmesi gerekir. Bu dağıtım kriterlerine dağıtım anahtarları adı verilmektedir. Genel üretim giderlerinin üretimin süreçleri ve çeşitliliği dikkate alındığında dağıtımı değişiklik gösterir. Örneğin sipariş üzerine çalışan firmalar, üretim aşamaları farklı olanlar, standart üretim giderlerine gore üretim yapanlar, farklı şekillerde genel üretim giderlerini paylaştırabilirler.

Örnek: I. Dağıtımını ve II. Dağıtımın yaptığımız örnek ile devam edersek işletmemiz bu dönemde, örgü bölümünde 2.000 adet kazak, boya bölümünde ise 1.500 adet gömlek üretmiştir.

I. Dağıtım Tablosu:
Gider Yeleri

Giderler
TOPLAM Esas üretim gider yerleri Yardımcı üretim gider yerleri
Örgü Boya Dikiş Ütüleme Paketleme
Direkt İşçilik Gider. 3.000 1.500 1.000 300 200 –
DİMMG 4.000 2.000 1.200 500 200 100
Elektrik Gideri 5.000 2.000 1.500 750 500 250
Makine Bakımları 4.000 1.600 960 640 480 320
I. Dağıtım Toplamı 16.000 7.100 4.660 2.190 1.380 670
Dağıtımlar
Personel (adet) 40 25 15

II. Dağıtım Tablosu:
Gider Yeleri

Giderler
TOPLAM Esas üretim gider yerleri Yardımcı üretim gider yerleri
Örgü Boya Dikiş Ütüleme Paketleme
I. Dağıtım Toplamı 16.000 7.100 4.660 2.190 1.380 670
Dağıtım Giderleri
Dikiş 2.190 1.368,75 821,25 (2.190)
Ütüleme 1.380 862,5 517,5 (1.380)
Paketleme 670 418,75 251,25 (670)
II. Dağıtım Toplamı 4.240 2.650 1.590 (2.190) (1.380) (670)
Genel Toplam 16.000 9.750 6.250 – – –

Cevap:

Dağıtımdan sonra toplam genel üretim gideri ürünlere işçilik giderlerine göre dağıtılacaktır.

Dağıtım ölçüsü: Genel üretim gideri / Toplam işçilik gideri= 16.000 / 2.500 = 6,4

Kazak için genel üretim gideri: 6,4 x 1.500 = 9.600
Gömlek için genel üretim gideri: 6,4 x 1.000 = 6.400
————————————————————–
Toplam = 16.000

Yaptığımız hesaplamalara göre gider dağıtım tablosunun III. dağıtımını yapalım:

Giderler Toplam Kazak Gömlek
Direkt İşçilik 2.500 1.500 1.000
DİMMG 3.200 2.000 1.200
Direkt Giderler Toplamı 5.700 3.500 2.200
Genel Üretim Giderleri 16.000 9.600 6.400
Toplam Mamül Maliyeti 21.700* 13.100* 8.600*

*13.100 = 3.500 + 9.600
*8.600 = 2.200 + 6.400
* 21.700 = 13.100 + 8.600

Ürünlerin birim maliyetinin hesaplanması:

Bir adet kazağın maliyet fiyatı = 13.100 / 2.000 = 6,55 TL
Bir adet gömleğin maliyet fiyatı = 8.600 / 1.500 = 5,73 TL

İLK MADDE VE MALZEME

İlk madde ve malzemeler üretilen mamullerin esas yapısını oluşturan, henüz üretime tabi tutulmamış maddelerdir. İlk madde ve malzemeler, direkt giderlerdir. Ham madde ve ilk madde ve malzeme birbirinin yerine kullanılabilen iki kavramdır. Ham madde doğadan elde edilen maddelerdir. Yani üzerinde hiçbir çalışma yapılmamıştır. Üretimde kullanılan ya da tüketilen ilk madde ve malzemelerin parasal değerine ilk madde ve malzeme maliyeti denir.

İlk madde ve malzeme maliyeti iki çeşitten oluşur.

1. Direkt İlk Madde ve Malzeme
2. Endirekt İlk Madde ve Malzeme

2.1. Yardımcı Madde
2.2. İşletme Malzemesi

1. Direkt ilk madde ve malzeme: Ürünün esasını oluşturan, ürün için ne kadar harcandığı kolaylıkla tespit edilen ilk madde ve malzemedir.

2. Endirekt ilk madde ve malzeme: Ürünün esasını oluşturmayan ilk madde ve malzemeye denir.

2.1. Yardımcı madde: Üretilen mamulün içine giren ancak mamulün temel öğesini oluşturmayan malzemelere denir.

2.2. İşletme malzemesi: Üretim sırasında kullanılmakla birlikte, üretimin içine girmeyen ve üretim sırasında tüketilip yok olan endirekt malzemelere denir.

Stoklar: Stok, işletmeler için stok malzeme ve ürün birikimlerini ifade eder. Maliyet muhasebesinin birinci amacı satın alınan malzemelerin takip edilmesidir. Üretim için alınan malzemeler, üretilen ürünler, kullanılan yardımcı malzemeler stoklara alınır. Stoklar işletmelerde aşağıdaki şekilde gruplandırılır.

– İlk Madde ve Malzeme
– Yarı Mamuller – Üretim
– Mamuller
– Ticari Mallar

İlk madde ve malzeme hareketlerinde kullanılan belgeler:

– İlk Madde ve Malzeme Satın Alma İstek Fişi: Atölye şefleri ya da ustabaşı tarafından hazırlanıp tedarik bölümüne gönderilen, tedarik bölümü tarafından da alınacak malın (malzemenin) nitelik ve niceliklerini gösteren alım belgesidir.

– Stok Kartı: Tedarik bölümünce satın alınıp ambara aktarılan malzemenin türü, kodu, birim ölçüsü, en az ve en çok stok düzeyinin işlendiği fişlere denir. Stok kartlarına, ambara giren ve ambardan çıkan tüm malzemeler kaydedilir.

– İlk Madde ve Malzeme İstek Fişi: Atölye şefleri ya da ustabışalar tarafından ambardan üretime malzeme çekiminde kullanılan fişlerdir.

Madde ve malzemelerin parasal tutarına ilk madde ve malzeme gideri denir. Bu tür giderler 7/A seçeneğine göre, 710 İlk Madde ve Malzeme Giderleri Hesabı’nda; 7/B seçeneğine göre 790 İlk Madde ve Malzeme Giderleri Hesabı’nda izlenir.

SATIŞLARIN MALİYETİ TABLOSU

Satışların Maliyeti Tablosu Tanımı: Satışların Maliyeti Tablosu işletmelerin dönem içindeki stok hareketlerini, üretim maliyetlerini, satılan mamul maliyetlerini, satılan hizmet maliyetlerini gösterir. Bilindiği gibi gelir tablosunda satışların maliyeti bölümü bulunmaktadır. Buradaki satışların maliyeti ayrı bir tablo şeklinde düzenlenerek ve hesaplanarak gelir tablosuna ek olarak konulmaktadır. Yani gelir tablosunun bir ekini oluşturmaktadır.

SATIŞLARIN MALİYETİ TABLOSU
ÜRETİM MALİYETİ
Direkt İlk Madde ve Malzeme Giderleri
Direkt İşçilik Giderleri
Genel Üretim Giderleri
Yarı mamul Kullanımı
Dönembaşı Stok (+)
Dönemsonu Stok (-)
ÜRETİLEN MAMUL MALİYETİ
Mamul Stoklarında Değişim
Dönembaşı Stok (+)
Dönemsonu Stok (-)
A. SATILAN MAMUL MALİYETİ
TİCARİ FAALİYET
Dönembaşı Ticari Mallar Stoku (+)
Dönem içi Alışlar (+)
Dönemsonu Tıcari Mallar (-)
B. SATILAN TİCARİ MALLAR MALİYETİ
C. SATILAN HİZMET MALİYETİ
SATIŞLARIN MALİYETİ (A+B+C)

700 MALİYET MUHASEBESİ BAĞLANTI HESABI

700 Maliyet Muhasebesi Bağlantı Hesabı: Genel muhasebe ile maliyet muhasebesi arasında bağlantıyı sağlayan ve genel muhasebe tarafından tutulan hesaptır. Maliyet muhasebesinin genel muhasebeden ayrı izlendiği durumlarda maliyetlerle ilgili giderler genel muhasebe tarafından bu hesaba borç kaydedilir.

700 Maliyet Muhasebesi Bağlantı Hesabının İşleyişi: Maliyetle ilgili tüm giderler tahakkuk ettikçe hu hesaba borç, ilgili aktif ve pasif hesaplara alacak kaydedilir. Maliyet dönemleri sonunda maliyet muhasebesi tarafından genel muhasebeye bildirilen veriler bu hesabın alacağına, ilgili hesapların borcuna kaydedilir.

701 MALİYET MUHASEBESİ YANSITMA HESABI

701 Maliyet Muhasebesi Yansıtma Hesabı: Genel Muhasebe ile maliyet muhasebesi arasında bağlantıyı sağlayan ve maliyet muhasebesi tarafından tutulan ve 700 Maliyet Muhasebesi Bağlantı Hesabı’nın borcuna kaydedilen giderlerin, maliyet muhasebesince ilgili hesaplara aktarılmasını sağlayan hesaptır.

701 Maliyet Muhasebesi Yansıtma Hesabının İşleyişi: Genel muhasebede 700 Maliyet Muhasebesi Bağlantı Hesabı’nın borcuna kaydedilen giderler genel muhasebeden gelen belgeler doğrultusunda maliyet muhasebesinde bu hesabın alacağına, fonksiyonel gider hesaplarının borcuna kaydedilir. Maliyet muhasebesinden genel muhasebeye aktarılan tutarlar ise bu hesabın borcuna, ilgili fonksiyonel gider yansıtma hesaplarının alacağına kaydedilir.

710 DİREKT İLK MADDE VE MALZEME GİDERLERİ HESABI

710 Direkt İlk Madde ve Malzeme Giderleri Hesabı: Direkt ilk madde ve malzeme giderleri hesabı, üretilecek ürünle ilgili olan hammadde ve malzeme tüketimlerinin izlendiği hesaptır.

710 Direkt İlk Madde ve Malzeme Giderleri Hesabının İşleyişi: Dönem içinde üretimde kullanılmak üzere ambardan çekilen direkt maddeler bu hesabın borcuna, 150 İlk Madde ve Malzeme Hesabına alacak kaydedilir. Bu hesap üretim sonunda 711 Direkt İlk Madde ve Malzeme Giderleri Yansıtma hesabı ile karşılaştırılarak kapatılır.

711 DİREKT İLK MADDE VE MALZEME GİDERLERİ YANSITMA HESABI

711 Direkt İlk Madde ve Malzeme Giderleri Yansıtma Hesabı: 710 Direkt İlkmadde ve Malzeme Giderleri Hesabının borcuna gider çeşidi olarak kaydedilen giderler ile, önceden saptanmış maliyet yöntemlerinin uygulandığı durumlarda, önceden hesaplanmış giderler, maliyet unsuru olarak bu hesaba kaydedilir.

711 Direkt İlk Madde ve Malzeme Giderleri Yansıtma Hesabının İşleyişi: 151 Yarı Mamüller Hesabının karşılığında bu hesaba alacak olarak kaydedilir. Dönem sonlarında 710 Direkt İlkmadde ve Malzeme Giderleri Hesabı ile karşılaştırılarak kapatılır.

712 DİREKT İLK MADDE VE MALZEME FİYAT FARKI HESABI

712 Direkt İlk Madde ve Malzeme Fiyat Farkı Hesabı: Maliyet hesaplama yöntemlerinin uygulandığı durumlarda fiili direkt ilkmadde ve malzeme giderleri ile önceden saptanmış ve maliyetlere yüklenmiş, direkt ilkmadde ve malzeme giderleri arasındaki olumlu veya olumsuz fiyat farklarının izlendiği hesaptır.

712 Direkt İlk Madde ve Malzeme Fiyat Farkı Hesabının İşleyişi: Olumsuz fiyat farkları bu hesabın borcuna kaydedilir, olumlu fiyat farkları ise alacağına kaydedilir. Dönem sonlarında bu hesap ilgili stok ve satış maliyet hesaplarına aktarılarak kapatılır.

713 DİREKT İLK MADDE VE MALZEME MİKTAR FARKI HESABI

713 Direkt İlk Madde ve Malzeme Miktar Farkı Hesabı: Maliyet yöntemlerinin uygulandığı durumlarda fiili direkt ilkmadde ve malzeme giderleri ile önceden saptanmış direkt ilkmadde ve malzeme giderleri arasındaki olumlu veya olumsuz miktar farklarının kaydedildiği hesaptır.

713 Direkt İlk Madde ve Malzeme Miktar Farkı Hesabının İşleyişi: Olumsuz miktar farkları bu hesabın borcuna kaydedilir, olumlu miktar farkları ise alacağına kaydedilir. Dönem sonlarında bu hesap ilgili stok ve satış maliyet hesaplarına aktarılarak kapatılır.

720 DİREKT İŞÇİLİK GİDERLERİ HESABI

720 Direkt İşçilik Giderleri Hesabı: Bu giderler esas üretim gider yerleri ile ilgilidir ve belli bir mamül veya hizmetin üretim maliyetine doğrudan doğruya yüklenebilen işçilik giderlerini kapsar. Bu giderler hangi mamül veya mamül grubu için harcandığı izlenebilen ve herhangi bir dağıtım anahtarına gerek duymadan, işçi başına düşen çalışma süresi ölçülebilen işçilik giderlerinden oluşur.

721 DİREKT İŞÇİLİK GİDERLERİ YANSITMA HESABI

721 Direkt İşçilik Giderleri Yansıtma Hesabı: Direkt işçilik giderlerinin üretim maliyetine yansıtılmasını sağlayan hesaptır.

721 Direkt İşçilik Giderleri Yansıtma Hesabının İşleyişi: Fiili maliyet yöntemi uygulandığında 720 Direkt İşçilik Giderleri Hesabının borcuna gider çeşidi olarak kaydedilen giderler ile önceden saptanmış maliyet yöntemleri uygulandığında önceden saptanmış direkt işçilik giderleri, maliyet unsuru olarak bu hesabın alacağı karşılığında 151 Yarı Mamüller Üretim Hesabına borç kaydedilir. Fiili maliyet yönteminin uygulandığı işletmelerde üretim yapılmayan işçilikler olağan durumlarda bu hesabın alacağı karşılığı 680 Çalışmayan Kısım Giderleri Hesabının borcuna aktarılır.

722 DİREKT İŞÇİLİK ÜCRET FARKLARI HESABI

722 Direkt İşçilik Ücret Farkları Hesabı: Önceden saptanmış maliyet hesaplama yöntemlerinin uygulandığı durumda, fiili direkt işçilik giderleri ile önceden saptanmış ve maliyetlere yüklenmiş direkt işçilik giderleri arasındaki olumlu veya olumsuz ücret farklarının izlendiği hesaptır.

722 Direkt İşçilik Ücret Farkları Hesabının İşleyişi: Olumsuz ücret farkları bu hesabın borcuna, olumlu ücret farkları ise alacağına kaydedilir. Bu hesap dönem sonlarında ilgili stok ve satış maliyeti hesaplarına aktarılarak kapatılır.

723 DİREKT İŞÇİLİK SÜRE FARKLARI HESABI

723 Direkt İşçilik Süre Farkları Hesabı: Önceden saptanmış maliyet yöntemlerinin uygulandığı durumda fiili giderler ile önceden saptanmış giderler arasındaki olumlu ya da olumsuz süre farklarının kaydedildiği hesaptır.

723 Direkt İşçilik Süre Farkları Hesabının İşleyişi: Olumsuz süre farkları bu hesabın borcuna olumlu süre farkları ise alacağına kaydedilir. Dönem sonlarında bu hesap ilgili stok ve satış maliyeti hesaplarına aktarılarak kapatılır.

730 GENEL ÜRETİM GİDERLERİ HESABI

730 Genel Üretim Giderleri Hesabı: İşletmelerde üretimi ve bu üretime bağlı hizmetler için yapılan direkt işçilik ve direkt ilkmadde ve malzeme dışında kalan giderlerin izlendiği hesaptır.

730 Genel Üretim Giderleri Hesabının İşleyişi: Tahakkuk eden giderler bu hesabın borcuna kaydedilir. Dönem sonlarında 731 Genel Üretim Giderleri Yansıtma Hesabı ile karşılaştırılarak kapatılır.
731 GENEL ÜRETİM GİDERLERİ YANSITMA HESABI

731 Genel Üretim Giderleri Yansıtma Hesabı: Genel üretim giderlerinin üretim maliyetlerine yüklenmesini sağlayan hesaptır.

731 Genel Üretim Giderleri Yansıtma Hesabının İşleyişi: Önceden saptanmış maliyet yöntemlerinin uygulandığı durumlarda, önceden saptanmış genel üretim giderleri, fiili maliyet yönteminin uygulandığı durumlarda, 730 Genel üretim Giderleri Hesabının borcuna kaydedilen giderleri, bu hesabın alacağı karşılığı 151 Yarı Mamüller Üretim Hesabı ile diğer aktif, gider ve zarar hesaplarına borç kaydedilir.

732 GENEL ÜRETİM GİDERLERİ BÜTÇE FARKLARI HESABI

732 Genel Üretim Giderleri Bütçe Farkları Hesabı: Fiili üretim genel giderleri ile maliyetlere yüklenen önceden saptanmış giderler arasındaki olumlu ya da olumsuz bütçe farklarının izlendiği hesaptır.

732 Genel Üretim Giderleri Bütçe Farkları Hesabının İşleyişi: Olumsuz farklar hesabın borcuna olumlu farklar ise alacağına kaydedilir. Dönem sonlarında bu hesap ilgili stok ve satış maliyeti hesaplarına aktarılarak kapatılır.

733 GENEL ÜRETİM GİDERLERİ VERİMLİLİK GİDERLERİ HESABI

733 Genel Üretim Giderleri Verimlilik Giderleri Hesabı: Fiili üretim genel giderleri ile maliyetlere yüklenen önceden saptanmış giderler arasındaki olumlu ya da olumsuz verimlilik farklarının izlendiği hesaptır.

733 Genel Üretim Giderleri Verimlilik Giderleri Hesabının İşleyişi: Olumsuz farklar hesabın borcuna olumlu farklar ise alacağına kaydedilir. Dönem sonlarında bu hesap ilgili stok ve satış maliyeti hesaplarına aktarılarak kapatılır.

734 GENEL ÜRETİM GİDERLERİ KAPASİTE FARKLARI HESABI

734 Genel Üretim Giderleri Kapasite Farkları Hesabı: Fiili üretim genel giderleri ile maliyetlere yüklenen önceden saptanmış giderler arasındaki olumlu ya da olumsuz kapasite farklarının izlendiği hesaptır.

734 Genel Üretim Giderleri Kapasite Farkları Hesabının İşleyişi: Olumsuz farklar hesabın borcuna olumlu farklar ise alacağına kaydedilir. Dönem sonlarında bu hesap ilgili stok ve satış maliyeti hesaplarına aktarılarak kapatılır.

740 HİZMET ÜRETİM MALİYETİ HESABI

740 Hizmet Üretim Maliyeti Hesabı: Hizmet işletmelerinin üretim maliyetlerinin izlenmesinde kullanılan hesaptır.

740 Hizmet Üretim Maliyeti Hesabının İşleyişi: Hizmet işletmelerinde üretilen hizmetler için yapılan giderlerin fiili tutarları bu hesaba borç olarak kaydedilir. Dönem sonlarında bu hesap 741 Hizmet Üretim Maliyeti Yansıtma hesabı ile karşılaştırılarak kapatılır.
741 HİZMET ÜRETİM MALİYETİ YANSITMA HESABI

741 Hizmet Üretim Maliyeti Yansıtma Hesabı: Hizmet işletmelerinin üretim maliyetlerinin yansıtılmasında kullanılan hesaptır.

741 Hizmet Üretim Maliyeti Yansıtma Hesabının İşleyişi: Önceden saptanmış maliyet yöntemlerinin uygulandığı durumlarda, önceden saptanmış hizmet maliyetini oluşturan giderler, fiili maliyet yönteminin uygulandığı durumlarda 740 Hizmet Üretim Maliyeti Hesabının borcuna kaydedilen tutarları hu hesabın alacağı karşılığı 622 Satılan Hizmet Maliyeti Hesabının borcuna aktarılır. Dönem sonlarında bu hesap 740 Hizmet Üretim Maliyeti Hesabı ile karşılaştırılarak kapatılır.

742 HİZMET ÜRETİM MALİYETİ FARK HESAPLARI

742 Hizmet Üretim Maliyeti Fark Hesabı: Hizmet üretim maliyetlerinin fiili tutarları ile önceden saptanmış hizmet üretim maliyeti arasındaki olumlu veya olumsuz farkların izlendiği hesaptır.

742 Hizmet Üretim Maliyeti Fark Hesabının İşleyişi: Olumsuz farklar hesabın borcuna, olumlu farklar hesabın alacağına kaydedilir. Dönem sonlarında hu hesap 622 Satılan Hizmet Maliyeti Hesabına aktarılarak kapatılır.
750 ARAŞTIRMA VE GELİŞTİRME GİDERLERİ HESABI

750 Araştırma ve Geliştirme Giderleri Hesabı: Üretime devam olunan mamüllerin maliyetlerini düşürmek, satışlarını arttırmak, bulunan yeni üretim çeşitlerinin işletmede kullanılmakta olan yöntem ve işlemlerini geliştirmek ya da yeni yöntem ve işlemler bulmak, üretimde kullanılan teçhizatın yenilerinin ve mevcutlarının geliştirilmesine ilişkin araştırmalar yapmak, satış ve pazarlama faaliyetlerini geliştirmek ticari alana uygulanması için yapılan giderlerin kaydedildiği hesaptır.

750 Araştırma ve Geliştirme Giderleri Hesabının İşleyişi: Aktifleştirilmeyen araştırma ve geliştirme giderleri ile aktifleştirilmiş olanlardan bu döneme isabet eden itfa payları bu hesabın borcuna kaydedilir. Dönem sonlarında bu hesap, 751 Araştırma ve Geliştirme Giderleri Yansıtma Hesabı ile karşılaştırılarak kapatılır.

751 ARAŞTIRMA VE GELİŞTİRME GİDERLERİ YANSITMA HESABI

751 Araştırma ve Geliştirme Giderleri Yansıtma Hesabı: Araştırma ve geliştirme giderlerinin maliyete yansıtılmasını sağlayan hesaptır.

751 Araştırma ve Geliştirme Giderleri Yansıtma Hesabının İşleyişi: Önceden saptanmış maliyet yöntemlerinin uygulandığı durumlarda, önceden saptanmış araştırma ve geliştirme giderleri fiili maliyet yöntemlerinin uygulandığı durumlarda 750 Araştırma Geliştirme Giderleri Hesabının borcuna kaydedilen tutarlar bu hesabın alacağı karşılığı, sonuç hesaplarında 630 Araştırma ve Geliştirme Giderleri veya ilgili aktif hesaplara borç kaydedilir. Bu hesap, dönem sonlarında 750 Araştırma ve Geliştirme Giderleri Hesabıyla kapatılır.

752 ARAŞTIRMA VE GELİŞTİRME GİDERLERİ GİDER FARKLARI HESABI

752 Araştırma ve Geliştirme Giderleri Gider Farkları Hesabı: Araştırma ve geliştirme fiili giderleri ile önceden saptanmış giderler arasındaki olumlu ya da olumsuz farkların izlendiği hesaptır.

752 Araştırma ve Geliştirme Giderleri Gider Farkları Hesabının İşleyişi: Olumsuz farklar hesabın borcuna olumlu farklar ise alacağına kaydedilir. Dönem sonlarında bu hesap 630 Araştırma ve Geliştirme Giderleri Hesabına aktarılarak kapatılır.

760 PAZARLAMA SATIŞ VE DAĞITIM GİDERLERİ HESABI

760 Pazarlama Satış ve Dağıtım Giderleri Hesabı: Mal ve hizmetlerin alıcılara teslim edilmesinde ortaya çıkan giderlerin izlendiği hesaptır.

760 Pazarlama Satış ve Dağıtım Giderleri Hesabının İşleyişi: Mamülün stoklara verildiği ve hizmetin tamamlandığı andan itibaren bu mal ve hizmetlerin alıcılara teslimine kadar yapılan giderler bu hesaba borç kaydedilir. Dönem sonlarında bu hesap, 761 Pazarlama Satış ve Dağıtım Giderleri Yansıtma Hesabı ile karşılaştırılarak kapatılır.
761 PAZARLAMA SATIŞ VE DAĞITIM GİDERLERİ YANSITMA HESABI

761 Pazarlama Satış ve Dağıtım Giderleri Yansıtma Hesabı: Pazarlama satış ve dağıtım giderlerinin maliyete yansıtılmasını sağlayan hesaptır.

761 Pazarlama Satış ve Dağıtım Giderleri Yansıtma Hesabının İşleyişi: Önceden saptanmış maliyet yöntemlerinin uygulandığı durumlarda önceden saptanmış pazarlama, satış ve dağıtım giderleri ile, fiili maliyet yönteminin uygulandığı durumlarda 760 Pazarlama Satış ve Dağıtım Giderleri Hesabının borcuna kaydedilen giderler bu hesabın alacağı karşılığı 631 Pazarlama Satış ve Dağıtım Giderleri Hesabına devredilir. Dönem sonlarında bu hesap, 760 Pazarlama Satış ve Dağıtım Giderleri Hesabı ile karşılaştırılarak kapatılır.

762 PAZARLAMA SATIŞ VE DAĞITIM GİDERLERİ FARK HESABI

762 Pazarlama Satış ve Dağıtım Giderleri Fark Hesabı: Pazarlama giderlerinin fiili tutarları ile önceden saptanmış giderler arasındaki olumlu ya da olumsuz farkların izlendiği hesaptır.

762 Pazarlama Satış ve Dağıtım Giderleri Fark Hesabının İşleyişi: Olumsuz farklar hesabın borcuna olumlu farklar ise alacağına kaydedilir. Dönem sonlarında bu hesap 631 Pazarlama Satış ve Dağıtım Giderleri Hesabına aktarılarak kapatılır.
770 GENEL YÖNETİM GİDERLERİ HESABI

770 Genel Yönetim Giderleri Hesabı: İşletmelerin yönetim fonksiyonları, organizasyon ve kadro kuruluşu, büro hizmetleri, kamu ilişkileri, güvenlik, hukuk işleri, personel işleri, kredi ve tahsilatı da kapsayan muhasebe ve mali işler servislerin vb. giderlerinin takip edildiği hesaptır.

770 Genel Yönetim Giderleri Hesabının İşleyişi: Bir işletmenin yönetim fonksiyonları, organizasyon ve kadro kuruluşu, büro hizmetleri, kamu ilişkileri, güvenlik, hukuk işleri, personel işleri, kredi ve tahsilatı da kapsayan muhasebe ve mali işler servislerin giderleri vb. giderler bu hesaba borç kaydedilir. Dönem sonlarında bu hesap, 771 Genel Yönetim Giderleri Yansıtma Hesabı ile karşılaştırılarak kapatılır.

771 GENEL YÖNETİM GİDERLERİ YANSITMA HESABI

771 Genel Yönetim Giderleri Yansıtma Hesabı: Genel yönetim giderlerinin maliyete yansıtılmasını sağlayan hesaptır.

771 Genel Yönetim Giderleri Yansıtma Hesabının İşleyişi: Önceden saptanmış maliyet yöntemlerinin uygulandığı durumlarda, önceden saptanmış genel yönetim giderleri, Fiili maliyet yönteminin uygulandığı durumlarda 770 Genel Yönetim Giderleri Hesabının borcuna kaydedilen giderleri hesabın alacağı karşılığı 632 Genel Yönetim Giderleri Hesabına borç kaydedilir. Bu hesap, dönem sonlarında 770-Genel Yönetim Giderleri Hesabı ile karşılaştırılarak kapatılır.
772 GENEL YÖNETİM GİDER FARKLARI HESABI

772 Genel Yönetim Gider Farkları Hesabı: Genel yönetim giderlerinin fiili tutarları ile önceden saptanmış giderler arasındaki olumlu ya da olumsuz farkların izlendiği hesaptır.

772 Genel Yönetim Gider Farkları Hesabının İşleyişi: Fiili genel yönetim giderleri ile önceden saptanmış giderler arasındaki olumlu ya da olumsuz farklar bu hesaba alınır ve dönem sonlarında 632 Genel Yönetim Giderleri Hesabına aktarılarak kapatılır.
780 FİNANSMAN GİDERLERİ HESABI

780 Finansman Giderleri Hesabı: İşletme faaliyetlerinin aksamadan yürütülebilmesi amacıyla borçlanılan tutarlarla ilgili faiz, kur farkları, komisyon vb. giderlerin izlendiği hesaptır.

780 Finansman Giderleri Hesabının İşleyişi: İşletme faaliyetlerinin aksamadan yürütülebilmesi amacıyla borçlanılan tutarlarla ilgili faiz, kur farkları, komisyon ve benzeri giderler bu hesaba borç olarak kaydedilir.
781 FİNANSMAN GİDERLERİ YANSITMA HESABI

781 Finansman Giderleri Yansıtma Hesabı: Faiz, kur farkları, komisyon vb. giderlerin maliyete yansıtılmasını sağlayan hesaptır.

781 Finansman Giderleri Yansıtma Hesabının İşleyişi: Önceden saptanmış maliyet yöntemlerinin uygulandığı durumlarda, önceden saptanmış finansman giderleri ile fiili maliyet yöntemlerinin uygulandığı durumlarda 780 Finansman Giderleri Hesabının borcuna kaydedilen giderler bu hesabın alacağı karşılığında sonuç hesaplarındaki 66 Finansman Giderleri grubunun ilgili hesabına borç olarak kaydedilir.
782 FİNANSMAN GİDERLERİ FARK HESABI

782 Finansman Giderleri Fark Hesabı: Finansman Giderlerinin fiili tutarları ile önceden saptanmış tutarları arasındaki olumlu ya da olumsuz farkların izlendiği hesaptır.

782 Finansman Giderleri Fark Hesabının İşleyişi: Olumsuz farklar hesabın borcuna olumlu farklar ise alacağına kaydedilir. Dönem sonunda bu hesap 66 Finansman Giderleri grubunun ilgili hesabına aktarılarak kapatılır.
790 İLK MADDE VE MALZEME GİDERLERİ HESABI

790 İlk Madde ve Malzeme Giderleri Hesabı: Mal ve hizmetlerin üretilmesini, işletme faaliyetlerinin devamlılığını sağlamak amacıyla tüketilen her türlü direkt ilkmadde ve malzeme, endirekt malzeme ve üretimle ilgili dışarıyla yaptırılan işleri kapsar.

790 İlk Madde ve Malzeme Giderleri Hesabının İşleyişi: Giderler tahakkuk ettikçe dönem boyunca bu hesabın borcuna kaydedilir.

Üretim ve hizmet işletmelerinde, maliyet çıkarma dönemlerinde düzenlenen gider dağıtım tablosu sonucuna göre fonksiyonlarına ve gider yerlerine göre gruplanan çeşit hesaplarının toplam tutarları, 798 Gider Çeşitleri Yansıtma Hesabı alacağı ile 799 Üretim Maliyet Hesabına ve 630 Araştırma ve Geliştirme Giderleri, 631 Pazarlama Satış ve Dağıtım Giderleri, 632 Genel Yönetim Giderleri, 66 Finansman Giderleri grubunun ilgili hesabına, 680 Çalışmayan Kısım Gider ve Zararları hesaplarının ilgili olanlarına veya aktifleşmesi gereken tutarlar ise ilgili aktif hesaplarının borcuna kaydedilir. Dönem sonlarında 799 Üretim Maliyet Hesabı, üretim işletmelerinde 151 Yarı Mamuller Üretim ve 152 Mamuller hesaplarına, hizmet işletmelerinde ise 622 Satılan Hizmet Maliyeti Hesabına devredilerek kapatılır.

Ticaret işletmelerinde ise dönem boyunca gider çeşitleri hesabının borcuna kaydedilen tutarlar, dönem sonlarında fonksiyonlarına dönüştürülerek sonuç hesapları arasında yer alan 630, 631, 632 hesapları ile 66 Finansman Giderleri Grubu ilgili hesabının borcuna, 798 Gider Çeşitleri Yansıtma Hesaplarının alacağına yazılır. 798 ile 790–797 numaralı hesaplar dönem sonlarında karşılaştırılarak kapatılır.

791 İŞÇİ ÜCRET VE GİDERLERİ HESABI

791 İşçi Ücret ve Giderleri Hesabı: İşletme faaliyetlerini yürütmek üretim ve hizmetleri gerçekleştirmek amacıyla çalıştırılan işçiler için tahakkuk ettirilen, (Esas işçilik, fazla mesai, üretim primleri, ikramiyeler, yıllık izin ücretleri, S. Sigorta işveren primi, gece primi, hafta tatili ve genel tatil ücretleri, her türlü sosyal yardımlar ve işçilere ait diğer giderler gibi) her türlü tutarları kapsar.

791 İşçi Ücret ve Giderleri Hesabının İşleyişi: Giderler tahakkuk ettikçe dönem boyunca bu hesabın borcuna kaydedilir.

Üretim ve hizmet işletmelerinde, maliyet çıkarma dönemlerinde düzenlenen gider dağıtım tablosu sonucuna göre fonksiyonlarına ve gider yerlerine göre gruplanan çeşit hesaplarının toplam tutarları, 798 Gider Çeşitleri Yansıtma Hesabı alacağı ile 799 Üretim Maliyet Hesabına ve 630 Araştırma ve Geliştirme Giderleri, 631 Pazarlama Satış ve Dağıtım Giderleri, 632 Genel Yönetim Giderleri, 66 Finansman Giderleri grubunun ilgili hesabına, 680 Çalışmayan Kısım Gider ve Zararları hesaplarının ilgili olanlarına veya aktifleşmesi gereken tutarlar ise ilgili aktif hesaplarının borcuna kaydedilir. Dönem sonlarında 799 Üretim Maliyet Hesabı, üretim işletmelerinde 151 Yarı Mamuller Üretim ve 152 Mamuller hesaplarına, hizmet işletmelerinde ise 622 Satılan Hizmet Maliyeti Hesabına devredilerek kapatılır.

Ticaret işletmelerinde ise dönem boyunca gider çeşitleri hesabının borcuna kaydedilen tutarlar, dönem sonlarında fonksiyonlarına dönüştürülerek sonuç hesapları arasında yer alan 630, 631, 632 hesapları ile 66 Finansman Giderleri Grubu ilgili hesabının borcuna, 798 Gider Çeşitleri Yansıtma Hesaplarının alacağına yazılır. 798 ile 790–797 numaralı hesaplar dönem sonlarında karşılaştırılarak kapatılır.

792 MEMUR ÜCRET VE GİDERLERİ HESABI

792 Memur Ücret ve Giderleri Hesabı: İşletme faaliyetlerini yürütmek, üretim ve hizmetler gerçekleştirmek amacıyla çalıştırılan aylıklı yönetici, memur, büro personeli vb. için tahakkuk ettirilen her türlü tutarları kapsar.

792 Memur Ücret ve Giderleri Hesabının İşleyişi: Giderler tahakkuk ettikçe dönem boyunca bu hesabın borcuna kaydedilir.

Üretim ve hizmet işletmelerinde, maliyet çıkarma dönemlerinde düzenlenen gider dağıtım tablosu sonucuna göre fonksiyonlarına ve gider yerlerine göre gruplanan çeşit hesaplarının toplam tutarları, 798 Gider Çeşitleri Yansıtma Hesabı alacağı ile 799 Üretim Maliyet Hesabına ve 630 Araştırma ve Geliştirme Giderleri, 631 Pazarlama Satış ve Dağıtım Giderleri, 632 Genel Yönetim Giderleri, 66 Finansman Giderleri grubunun ilgili hesabına, 680 Çalışmayan Kısım Gider ve Zararları hesaplarının ilgili olanlarına veya aktifleşmesi gereken tutarlar ise ilgili aktif hesaplarının borcuna kaydedilir. Dönem sonlarında 799 Üretim Maliyet Hesabı, üretim işletmelerinde 151 Yarı Mamuller Üretim ve 152 Mamuller hesaplarına, hizmet işletmelerinde ise 622 Satılan Hizmet Maliyeti Hesabına devredilerek kapatılır.

Ticaret işletmelerinde ise dönem boyunca gider çeşitleri hesabının borcuna kaydedilen tutarlar, dönem sonlarında fonksiyonlarına dönüştürülerek sonuç hesapları arasında yer alan 630, 631, 632 hesapları ile 66 Finansman Giderleri Grubu ilgili hesabının borcuna, 798 Gider Çeşitleri Yansıtma Hesaplarının alacağına yazılır. 798 ile 790–797 numaralı hesaplar dönem sonlarında karşılaştırılarak kapatılır.

793 DIŞARIDAN SAĞLANAN FAYDA VE HİZMETLER HESABI

793 Dışarıdan Sağlanan Fayda ve Hizmetler Hesabı: İşletme faaliyetlerini yürütmek, üretim pazarlama ve diğer hizmetleri gerçekleştirmek amacıyla dışarıdan sağlanan fayda ve hizmetler (elektrik, su, gaz bakım ve onarım, haberleşme, nakliye ile diğer fayda ve hizmetler) için yapılan giderleri kapsar.

793 Dışarıdan Sağlanan Fayda ve Hizmetler Hesabının İşleyişi: Giderler tahakkuk ettikçe dönem boyunca bu hesabın borcuna kaydedilir.

Üretim ve hizmet işletmelerinde, maliyet çıkarma dönemlerinde düzenlenen gider dağıtım tablosu sonucuna göre fonksiyonlarına ve gider yerlerine göre gruplanan çeşit hesaplarının toplam tutarları, 798 Gider Çeşitleri Yansıtma Hesabı alacağı ile 799 Üretim Maliyet Hesabına ve 630 Araştırma ve Geliştirme Giderleri, 631 Pazarlama Satış ve Dağıtım Giderleri, 632 Genel Yönetim Giderleri, 66 Finansman Giderleri grubunun ilgili hesabına, 680 Çalışmayan Kısım Gider ve Zararları hesaplarının ilgili olanlarına veya aktifleşmesi gereken tutarlar ise ilgili aktif hesaplarının borcuna kaydedilir. Dönem sonlarında 799 Üretim Maliyet Hesabı, üretim işletmelerinde 151 Yarı Mamuller Üretim ve 152 Mamuller hesaplarına, hizmet işletmelerinde ise 622 Satılan Hizmet Maliyeti Hesabına devredilerek kapatılır.

Ticaret işletmelerinde ise dönem boyunca gider çeşitleri hesabının borcuna kaydedilen tutarlar, dönem sonlarında fonksiyonlarına dönüştürülerek sonuç hesapları arasında yer alan 630, 631, 632 hesapları ile 66 Finansman Giderleri Grubu ilgili hesabının borcuna, 798 Gider Çeşitleri Yansıtma Hesaplarının alacağına yazılır. 798 ile 790–797 numaralı hesaplar dönem sonlarında karşılaştırılarak kapatılır.

794 ÇEŞİTLİ GİDERLER HESABI

794 Çeşitli Giderler Hesabı: 79 hesap grubundaki giderler dışında, işletme faaliyetlerini sürdürmek için yapılması gerekli olan giderleri kapsar. Sigorta giderleri, kira giderleri, yolluk giderleri dava icra ve noter giderleri, iştirak payı ve aidat giderleri, çeşitli giderler gibi giderler bu grupta yer alır.

794 Çeşitli Giderler Hesabının İşleyişi: Giderler tahakkuk ettikçe dönem boyunca bu hesabın borcuna kaydedilir.

Üretim ve hizmet işletmelerinde, maliyet çıkarma dönemlerinde düzenlenen gider dağıtım tablosu sonucuna göre fonksiyonlarına ve gider yerlerine göre gruplanan çeşit hesaplarının toplam tutarları, 798 Gider Çeşitleri Yansıtma Hesabı alacağı ile 799 Üretim Maliyet Hesabına ve 630 Araştırma ve Geliştirme Giderleri, 631 Pazarlama Satış ve Dağıtım Giderleri, 632 Genel Yönetim Giderleri, 66 Finansman Giderleri grubunun ilgili hesabına, 680 Çalışmayan Kısım Gider ve Zararları hesaplarının ilgili olanlarına veya aktifleşmesi gereken tutarlar ise ilgili aktif hesaplarının borcuna kaydedilir. Dönem sonlarında 799 Üretim Maliyet Hesabı, üretim işletmelerinde 151 Yarı Mamuller Üretim ve 152 Mamuller hesaplarına, hizmet işletmelerinde ise 622 Satılan Hizmet Maliyeti Hesabına devredilerek kapatılır.

Ticaret işletmelerinde ise dönem boyunca gider çeşitleri hesabının borcuna kaydedilen tutarlar, dönem sonlarında fonksiyonlarına dönüştürülerek sonuç hesapları arasında yer alan 630, 631, 632 hesapları ile 66 Finansman Giderleri Grubu ilgili hesabının borcuna, 798 Gider Çeşitleri Yansıtma Hesaplarının alacağına yazılır. 798 ile 790–797 numaralı hesaplar dönem sonlarında karşılaştırılarak kapatılır.

795 VERGİ RESİM VE HARÇLAR HESABI

795 Vergi, Resim ve Harçlar Hesabı: Mevzuat gereğince tahakkuk ettirilen gider niteliğindeki vergi, resim ve harçları kapsar.

795 Vergi, Resim ve Harçlar Hesabının İşleyişi: Giderler tahakkuk ettikçe dönem boyunca bu hesabın borcuna kaydedilir.

Üretim ve hizmet işletmelerinde, maliyet çıkarma dönemlerinde düzenlenen gider dağıtım tablosu sonucuna göre fonksiyonlarına ve gider yerlerine göre gruplanan çeşit hesaplarının toplam tutarları, 798 Gider Çeşitleri Yansıtma Hesabı alacağı ile 799 Üretim Maliyet Hesabına ve 630 Araştırma ve Geliştirme Giderleri, 631 Pazarlama Satış ve Dağıtım Giderleri, 632 Genel Yönetim Giderleri, 66 Finansman Giderleri grubunun ilgili hesabına, 680 Çalışmayan Kısım Gider ve Zararları hesaplarının ilgili olanlarına veya aktifleşmesi gereken tutarlar ise ilgili aktif hesaplarının borcuna kaydedilir. Dönem sonlarında 799 Üretim Maliyet Hesabı, üretim işletmelerinde 151 Yarı Mamuller Üretim ve 152 Mamuller hesaplarına, hizmet işletmelerinde ise 622 Satılan Hizmet Maliyeti Hesabına devredilerek kapatılır.

Ticaret işletmelerinde ise dönem boyunca gider çeşitleri hesabının borcuna kaydedilen tutarlar, dönem sonlarında fonksiyonlarına dönüştürülerek sonuç hesapları arasında yer alan 630, 631, 632 hesapları ile 66 Finansman Giderleri Grubu ilgili hesabının borcuna, 798 Gider Çeşitleri Yansıtma Hesaplarının alacağına yazılır. 798 ile 790–797 numaralı hesaplar dönem sonlarında karşılaştırılarak kapatılır.

796 AMORTİSMAN VE TÜKENME PAYLARI HESABI

796 Amortisman ve Tükenme Payları Hesabı: Maddi ve maddi olmayan duran varlıklar ile, özel tükenmeye tabi varlıklar için ayrılan amortisman gideri ile tükenme paylarını kapsar.

796 Amortisman ve Tükenme Payları Hesabının İşleyişi: Giderler tahakkuk ettikçe dönem boyunca bu hesabın borcuna kaydedilir.

Üretim ve hizmet işletmelerinde, maliyet çıkarma dönemlerinde düzenlenen gider dağıtım tablosu sonucuna göre fonksiyonlarına ve gider yerlerine göre gruplanan çeşit hesaplarının toplam tutarları, 798 Gider Çeşitleri Yansıtma Hesabı alacağı ile 799 Üretim Maliyet Hesabına ve 630 Araştırma ve Geliştirme Giderleri, 631 Pazarlama Satış ve Dağıtım Giderleri, 632 Genel Yönetim Giderleri, 66 Finansman Giderleri grubunun ilgili hesabına, 680 Çalışmayan Kısım Gider ve Zararları hesaplarının ilgili olanlarına veya aktifleşmesi gereken tutarlar ise ilgili aktif hesaplarının borcuna kaydedilir. Dönem sonlarında 799 Üretim Maliyet Hesabı, üretim işletmelerinde 151 Yarı Mamuller Üretim ve 152 Mamuller hesaplarına, hizmet işletmelerinde ise 622 Satılan Hizmet Maliyeti Hesabına devredilerek kapatılır.

Ticaret işletmelerinde ise dönem boyunca gider çeşitleri hesabının borcuna kaydedilen tutarlar, dönem sonlarında fonksiyonlarına dönüştürülerek sonuç hesapları arasında yer alan 630, 631, 632 hesapları ile 66 Finansman Giderleri Grubu ilgili hesabının borcuna, 798 Gider Çeşitleri Yansıtma Hesaplarının alacağına yazılır. 798 ile 790–797 numaralı hesaplar dönem sonlarında karşılaştırılarak kapatılır.

797 FİNANSMAN GİDERLERİ HESABI

797 Finansman Giderleri Hesabı: İşletmenin gerek yatırım gerekse işletme sermayesi ihtiyacını karşılamak üzere yaptığı kısa veya uzun vadeli borçlanmaların faiz, komisyon ve kur farklarını kapsar.

797 Finansman Giderleri Hesabının İşleyişi: Giderler tahakkuk ettikçe dönem boyunca bu hesabın borcuna kaydedilir.

Üretim ve hizmet işletmelerinde, maliyet çıkarma dönemlerinde düzenlenen gider dağıtım tablosu sonucuna göre fonksiyonlarına ve gider yerlerine göre gruplanan çeşit hesaplarının toplam tutarları, 798 Gider Çeşitleri Yansıtma Hesabı alacağı ile 799 Üretim Maliyet Hesabına ve 630 Araştırma ve Geliştirme Giderleri, 631 Pazarlama Satış ve Dağıtım Giderleri, 632 Genel Yönetim Giderleri, 66 Finansman Giderleri grubunun ilgili hesabına, 680 Çalışmayan Kısım Gider ve Zararları hesaplarının ilgili olanlarına veya aktifleşmesi gereken tutarlar ise ilgili aktif hesaplarının borcuna kaydedilir. Dönem sonlarında 799 Üretim Maliyet Hesabı, üretim işletmelerinde 151 Yarı Mamuller Üretim ve 152 Mamuller hesaplarına, hizmet işletmelerinde ise 622 Satılan Hizmet Maliyeti Hesabına devredilerek kapatılır.

Ticaret işletmelerinde ise dönem boyunca gider çeşitleri hesabının borcuna kaydedilen tutarlar, dönem sonlarında fonksiyonlarına dönüştürülerek sonuç hesapları arasında yer alan 630, 631, 632 hesapları ile 66 Finansman Giderleri Grubu ilgili hesabının borcuna, 798 Gider Çeşitleri Yansıtma Hesaplarının alacağına yazılır. 798 ile 790–797 numaralı hesaplar dönem sonlarında karşılaştırılarak kapatılır.

798 GİDER ÇEŞİTLERİ YANSITMA HESABI

798 Gider Çeşitleri Yansıtma Hesabı: 7/B seçeneği maliyet hesaplarında izlenen giderlerin yansıtılmasını sağlayan hesaptır.

798 Gider Çeşitleri Yansıtma Hesabının İşleyişi: Üretim ve hizmet işletmelerinde, maliyet çıkarma dönemlerinde düzenlenen gider dağıtım tablosu sonucuna göre fonksiyonlarına ve gider yerlerine göre gruplanan çeşit hesaplarının toplam tutarları, 798 Gider Çeşitleri Yansıtma Hesabı alacağı ile 799 Üretim Maliyet Hesabına ve 630 Araştırma ve Geliştirme Giderleri, 631 Pazarlama Satış ve Dağıtım Giderleri, 632 Genel Yönetim Giderleri, 66 Finansman Giderleri grubunun ilgili hesabına, 680 Çalışmayan Kısım Gider ve Zararları hesaplarının ilgili olanlarına veya aktifleşmesi gereken tutarlar ise ilgili aktif hesaplarının borcuna kaydedilir. Dönem sonlarında 799 Üretim Maliyet Hesabı, üretim işletmelerinde 151 Yarı Mamuller Üretim ve 152 Mamuller hesaplarına, hizmet işletmelerinde ise 622 Satılan Hizmet Maliyeti Hesabına devredilerek kapatılır.

Ticaret işletmelerinde ise dönem boyunca gider çeşitleri hesabının borcuna kaydedilen tutarlar, dönem sonlarında fonksiyonlarına dönüştürülerek sonuç hesapları arasında yer alan 630, 631, 632 hesapları ile 66 Finansman Giderleri Grubu ilgili hesabının borcuna, 798 Gider Çeşitleri Yansıtma Hesaplarının alacağına yazılır. 798 ile 790–797 numaralı hesaplar dönem sonlarında karşılaştırılarak kapatılır.
799 ÜRETİM MALİYET HESABI

799 Üretim Maliyet Hesabı: 7/B seçeneği maliyet hesaplarında izlenen giderlerin maliyete aktarılmasını sağlayan hesaptır.

799 Üretim Maliyet Hesabının İşleyişi: Üretim ve hizmet işletmelerinde, maliyet çıkarma dönemlerinde düzenlenen gider dağıtım tablosu sonucuna göre fonksiyonlarına ve gider yerlerine göre gruplanan çeşit hesaplarının toplam tutarları, 798 Gider Çeşitleri Yansıtma Hesabı alacağı ile 799 Üretim Maliyet Hesabına ve 630 Araştırma ve Geliştirme Giderleri, 631 Pazarlama Satış ve Dağıtım Giderleri, 632 Genel Yönetim Giderleri, 66 Finansman Giderleri grubunun ilgili hesabına, 680 Çalışmayan Kısım Gider ve Zararları hesaplarının ilgili olanlarına veya aktifleşmesi gereken tutarlar ise ilgili aktif hesaplarının borcuna kaydedilir. Dönem sonlarında 799 Üretim Maliyet Hesabı, üretim işletmelerinde 151 Yarı Mamuller Üretim ve 152 Mamuller hesaplarına, hizmet işletmelerinde ise 622 Satılan Hizmet Maliyeti Hesabına devredilerek kapatılır.

Ticaret işletmelerinde ise dönem boyunca gider çeşitleri hesabının borcuna kaydedilen tutarlar, dönem sonlarında fonksiyonlarına dönüştürülerek sonuç hesapları arasında yer alan 630, 631, 632 hesapları ile 66 Finansman Giderleri Grubu ilgili hesabının borcuna, 798 Gider Çeşitleri Yansıtma Hesaplarının alacağına yazılır. 798 ile 790–797 numaralı hesaplar dönem sonlarında karşılaştırılarak kapatılır.

[Toplam:0    Ortalama:0/5]

You may also like...

Bir Cevap Yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir