Uygarlık Tarihi Ders Notları

Uygarlık tarihi

AYDINLANMA ÇAĞI(18. YY)
Akıl çağının anlamı ve özellikleri;
 Akılcılık
 Kozmoloji
 Bilimsel yöntem
 Laiklik
 Hurafelerle savaş
 İnsanın kendine güveni
 Tolerans
 Özgürlük
 Hukuk reformu
 Yaygın eğitim

RENE DESCARTES(1596-1650)
• “Aklını iyi kullanmak ve bilimlerde gerçekçiliği aramak için yöntem üzerine konuşma” adlı eseri vardır
• “yöntem üzerine” adıyla bilinen eserinde tüm maddesel varlıkların bir makine gibi işlediklerini göstermiştir.
• “düşünüyorum öyleyse varım” diyerek aklı ön plana çıkarmıştır.

İSAAC NEWTON (1642-1727)
• “principia mathematica” adlı eserinde genel çekim yasasını açıklar.
• Doğa yasalarını ifade etmek amacıyla “kalkülüs” adı verilen bir matematik türü buldu.
• Newton devrimi Aristocu ptolemci evreni yıkmıştır.

DEİZM: Deistler Hıristiyan doktrinini ve onun temeli olan vahiyi inkâr etmekle beraber Tanrının varlığını kabul ederler. Onlara göre Tanrı mekanik evrenin gözcüsü ve mekanik evren saatin kurucusudur.

Deistler genelde doğal dinin şu ilkelerini savunurlar;
 Tanrı evrenin yaratıcısıdır.
 Tanrı insanın mükemmelliğini iyiliğini ve mutluluğunu ister.
 Bütün dinlerin amacı insanın bu dünyada erdemle ve iyi yaşamasıdır.
 İnsan yaşamda karşılaştığı sorunları aklı ile çözmelidir.
Deist düşünürler; Voltaire, Diderot, Rousseau, Kant ve Paine’dir.

PEİTEİZM: Tanrıyı evreni yaratan soyut bir ilk neden olarak değil de imana dayanan doğaüstü ve mistisizmi içeren varlık olarak görürler.

HOBBES VE BİLİMSEL MADDECİLİK
 Bu kurama göre insanda diğer nesneler gibi bir makinadır.

LOCKE VE AMPİRİZM
 Locke’nin 1680 yılında yayınladığı “insan anlığı üzerine bir deneme” adlı eserinde öne sürdüğü düşünceler;
 İnsan doğduğunda zihin boş bir tablettir. Deneyim aracılığıyla da bilgi oluşur.
 Locke tüm bilginin deneyimden geldiğini savunmuştur ve bu gelişmeler sonunda 19. Yy da Psikoloji bilimi oluşmuştur.

Eşitlik, Toplumsal İlerleme ve Kitlesel Eğitim Düşünceleri
o Fransız düşünürler Claude A. Helvetius. Hobbes ve Locke’un fikirlerinden yola çıkarak fırsat eşitliği düşüncesini ortaya çıkardı.
o Helvetius fırsat eşitliği ve halk kitlelerinin eğitilmesi gerektiğini savundu. Söz düşünce ve basın özgürlüğünü belirtir.
o Helvetius insanlığın ilerlemesi düşüncesini ilk ifade eden aydınlanma düşünürleri arasındadır
o Toplumsal ilerleme düşüncesini geliştiren bir başka düşünürde Giovanni B. Vico’dır.”yeni bir bilim” adlı eserinde uygarlık tarihini kutsal, heroik ve insanlık bölümlerinde inceler.
o Toplumsal ilerleme düşüncesini en ayrıntılı inceleyen düşünür Marquis de Condercet olmuştur. İnsan ırkının sürekli olarak mükemmele yaklaşır biçimde ilerleme gösterdiği tezini savunur.

Batı Uygarlık Tarihinin 18. Yy Sonuna Kadarki Gelişmesini Condercet şu 9 aşamada inceler;
1) Avcılık ve balıkçılık
2) Çobanlık
3) Çiftçilik
4) Eski yunanda ticaret, bilim ve felsefe
5) Büyük İskender’den Roma İmparatorluğunun çöküşüne kadar olan bilim ve felsefe
6) Haçlı seferleri sonuna kadar olan bilimin çöküş dönemi
7) Haçlı seferlerinde matbaanın bulunuşuna kadarki dönem
8) Matbaanın icadından Descartes devrimine kadar olan dönem
9) Descartes’ten 1789 Fransız devrimine kadarki dönem
10) Bu çağ ise gelecektir.

Doğa Yasası Düşüncesi ve Siyaset Bilimi
Bilimsel Saltçılık
 Saltçı monarşik siyasal düzen aydınlanma süresi içinde Avrupa’da geçerli tek siyasal düzen olarak gözükmektedir. Bunun tek istisnası İngiltere’dir.
 Bazı düşünürler despotik saltçı idareyi eleştirerek aydın monarşik düzenin yani burjuva sınıfının haklarına saygılı saltçı monarşik düzenin tek çıkar yol olduğuna inanıyorlardı.
 Aydın saltçı düzenin en önemli savunucuları “ansiklopedistler”dir. Bunlar arasında Diderot, Voltaire, Jean d’alembert, Quesnay buffon ve birçok tanınmış yazar bulunuyordu
 Ayrıca Thomas Hobbes da aydın despotizmini savunanlar arasındaydı.
Anayasal Monarşik Düzen
 Despotizme karşı anayasal düzeni savunan düşünürlerin en önemli temsilcisi Montesquieu’dur
 “Kanunları Ruhu” adlı kitabında gelmiş geçmiş tüm siyasal sistemleri inceleyerek şu sistemi gözledi
a) Cumhuriyet: Halk ya da halkın büyük bir kısmı hâkimdir.
b) Monarşi: monarşik düzende tek hâkim vardır. Bu hâkimin gücü anayasal düzen ve hukuk düzeni tarafından belirlenmiş ve sınırlandırılmıştır.
c) Despotluk: Despot düzende kendi iradesi dışında hiçbir güç tanımaz
 Montesquieu despot devleti reddederek ve demokratik düzenin zayıflıklarını vurgulayarak İngiltere türü anayasal monarşik düzeni savunur
 Asıl önemli katkısı siyaset bilimin yönetimi konusundadır.
 Siyasal ve hukuki reformlar ancak her toplumu siyasal ve kültürel incelikleri göz önünde tutularak yapılırsa başarılı olur.

Toplumsal Sözleşme Düşüncesi
Toplumsal sözleşme ilk kez sistematik olarak Aydınlanma düşünürleri tarafından ele alınmıştır.

HOBBES’ UN Toplumsal Sözleşme Kuramı
 “leviathan” adlı eserinde devleti bir leviathan (dev, canavar) olarak görür
 İnsanlar Hobbes göre doğal durumda birbiriyle savaş içindedir ve ancak bu durumdan bıktıklarında kendi rızalarıyla bütün hak ve özgürlüklerini bunları koruyabilecek olan mutlak bir güce bırakırlar. Bir siyasal güç bir kişi bir grup ya da tüm halkın temsilcileri olabilir.
 Hobbes’un kendi tercihi mutlak monarşidir.
 Hobbes devleti mekanik doğa kurallarına tabi bir makine-robot biçiminde betimlenir.

LOCKE’un Toplumsal Sözleşme Görüşü
 Locke’un sözleşmesi hem halkın hem de hükümdarın hak ve yetkileri açık bir biçimde tanımlayan anayasadır.
 Bu sözleşmeye göre Hobbes den farklı halk devlete sadece başkalarını cezalandırma ve öldürme hakkını devreder. Dolayısıyla doğal haklarını devretmez
 Locke’un kuramına göre otorite ve siyasal güç gerçekten halkın elindedir.
 Locke’un toplumsal sözleşme kuramı Amerikan ve Fransız devrimlerinin ve çağdaş demokrasi düşüncesinin temelini oluşturmuştur.

ROUSSEAU’NUN Toplumsal Sözleşme Görüşü
 Rousseau, Hobbes ve Locke’den farklı olarak otoritenin temelinde halkın, kendisi ile yaptığı varsayılan sözleşmenin yattığını öne sürer. Bu sözleşme siyasal olduğu kadar toplumsaldır.
 “toplumsal sözleşme” adlı eseri Fransız devriminin düşünce sistemine ilham kaynağı olmuş devrimin sloganı olan “özgürlük, eşitlik, kardeşlik”sözleri bu kitaptan alınmıştır.
 Rousseau’nun uygarlık tarihi açısından önemi “demokrasi düşüncesini insan hakları ve genel idare kavramları üzerine oturtarak sistematize etmesi olmuştur.

Doğa Yasası ve Yeni Politik Ekonomi
Newton’un doğa yasası ve doğal uyum düşüncelerini diğer alanlara olduğu gibi ekonomik yaşamada uyguladılar böylece özerk bir toplum bilim dalı olan politik ekonomi oluşmaya başladı.

FİZYOKRATLAR
 Doğa yasaları düşüncesini ekonomik yaşamda liberalizm bireysel teşebbüs özgürlüğü ve kapitalizm düşünceleriyle birleştirerek ekonomide “laissez-faire”(bırakınız yapsınlar) ilkesini geliştirdiler.
 Fizyokratlara göre doğa bir ulusun zenginliğinin kaynağıdır. Bu nedenle doğal bir uğraşı olan ziraat ticaretten daha önemlidir.

ADAM SMİTH
 1776’da “ulusların zenginliği” adlı eserini yayımladı.
 Kapitalizmin temel kitabı olan bu eserde ekonomik yaşamın doğal yasalara tabi olduğunu ancak fizyokratlardan farklı olarak ulusların zenginliğinin kaynağının doğa değil emek olduğunu savunmaktadır.
 Smith yinede fizyokratların laissez-fair” doktrini tümüyle benimser: Ayrıca Smith ülkelerin mal üretimi konusunda iş birliği ve iş bölümü yapmalarını savunur.
 Smith devlet müdahalesinin yalnızca şu iki konuda haklı olabileceğini savunur
1) Ülkeyi dış saldırıya karşı korumak
2) Kamu hizmetlerini teşvik etmek

Aydınlanma Döneminde Avrupa’da Sosyo Ekonomik Değişme
1650-1800 yılları arasında Avrupa’daki en önemli değişim ekonomi alanında merkantilizmden kapitalizme geçiştir

MERKANTİLİZM
 Bu ekonomik düzen mutlak siyasi düzenin ortaya çıkardığı onu düzenleyen ve onun desteği olan bir sistemdir.
 Merkantilizmde merkezi idare ücretleri, fiyatları, vergileri, üretim biçimini ve miktarını düzenleyerek ekonomi üzerinde bir denetim kurar.
 Amacı devletin gücünü arttırmak ve bunun yanında ihracatın ithalattan fazla olmasını sağlayarak ekonomik refahı arttırmaktır.
 Merkantilizmin başarısı sömürgecilikle yakından ilgilidir.

KAPİTALİZMİN VE ORTA SINIFIN YÜKSELİŞİ
Avrupa’nın ekonomik gelişmesinde kolonilerin ve sömürgeciliğin artması önemli bir yer tutar.
Ticaretin artması tüccar, gemici, esnaf gibi orta kısım yaratıyordu. Bu da kapitalizmi ve kar amacını kampçılar.
Kapitalizm temel hedef olarak 3 konuda özel teşebbüsün mülkiyetini öngörür;
1) Toprak mülkiyeti
2) Üretim ve dağıtım araçlarının mülkiyeti
3) Ülkenin doğal zenginliklerinin mülkiyeti

Tarım ve Hizmet Sektöründeki Gelişmeler
 Avrupa’da orta sınıf zenginliğini toprak satın alarak arttırmaya başladı
 Dokumacılık sanayi ve küçükbaş hayvan yetiştirme orta sınıfın diğer zenginlik kaynağıdır.
 Hizmet sektöründe de önemli gelişmeler olmuştu
 Orta sınıfın krallara yaptığı ekonomik sınırları azaltma yönündeki baskıları ve bunun sonucunda elde edilen ekonomik özgürlükler sayesinde yeni iş alanları açıldı. Bankacılık, sigortacılık, ortak şirketler ve borsacılık gibi.

AYDINLANMA DÖNEMİNDE SİYASAL GELİŞMELER
İNGİLTERE VE FRANSA
18 yy da Fransayı iki kral yönetmiştir ve aydınlanma düşünürlerinin hiçbir uyarısını göz önüne almamış, rüşvet ve yolsuzluğu düzenleyici önlemleri ihmal etmiştir.
Ekonomik zorluklar devam ederken Fransa güç durumuna rağmen ingiltereye karşı Amerikanın bağımsızlık savaşına destek veriyordu bu da var olan ekonomik krizi yoğunlaştırmıştır.
İngiltere deki gelişmeler
İngiltere anayasal ve parlamenter monarşi yolunda önemli adımlar atıyordu
Ekonomik açıdan rahattı
İngiliz parası Avrupanın her yerinde en sağlam para olarak kabul ediliyordu.

AYDINLANMA DÖNEMİNDE EDEBİYAT VE SANAT
EDEBİYAT
 Avrupa’da matbaanın hızlı bir biçimde yaygınlaşması Burjuva sınıfının aynı hızda büyümesi ve zenginleşmesi edebiyat ve sanata olan ilgiyi arttırdı.
 Fransa’da klasik dönem edebiyatına 3 önemli oyun yazarı hâkim oldu
1) Pierre Corneille
2) Jean Moliere
3) Jean Racine
 Klasik Fransız düz yazısının en güzel örneklerini
1) Voltaire
2) Condorcet
3) Rousseau
 Voltaire “candide” adlı romanında Aydınlanma düşünürlerinden bazılarının naive (saf) iyimserliğini hicveder. Voltaire insanın teknolojik ilerlemeye saf bir biçimde inanmak ondan medet ummak yerine “kendi bahçesini ekmek” gerektiğini, yani kendi kendisini yetiştirmesi gerektiğini savunur.
 Rousseau da “Emile” adındaki romanında “eğitimin amacı insanlara bir sürü gereksiz bilgi ve rakam öğretmek yerinme onlara yaşama sanatını iyi düşünebilmeyi öğretmektir.
 Aydınlanma dönemi Alman edebiyatının ilk önemli adı Gotthold Lessing’dir. Alman tiyatro türünün babası sayılır. Oyunlarında tolerans kişilik asaleti gibi Akıl Çağı temalarını işlemiştir.
 Aydınlanma dönemi İngiliz edebiyatı oldukça zengindir. Hiciv yazarı Jonathan Swift günümüzde bile severek okunan “Gulliver’in Gezileri”ni yazdı.
 Henry Fielding 1749 da yazdığı “Tom Jones” adlı romanında günlük yaşamın insancıl portresini çizer
 Aydınlanma döneminin en önemli yazarlarından birisi Samuel Johnson denemeleri, eleştiri ve hiciv yazıları, şiirleri ile 18. Yy İngiliz edebiyatına öncülük etmiştir.”İngiliz dili sözlüğü” yapıtı ona aittir.
 Victor Hugo eserlerinde orta çağ yaşam biçimine tepki göstermiştir.
 Dante “İlahi Komedya” yı yazmıştır. Bu eserde insan tutkuları ve çelişkileri anlatılmıştır

MÜZİK
 17. Yy başlarından itibaren Avrupa da müzik akıl çağının ruhuna uygun bir biçimde laik, din dışı bir biçim almaya başladı Opera din dışı müziğin ilk örneği olarak ortaya çıktı.
 İlk önemli opera yazarı Claudia Monteverdi dir.
 Daha sonra alman besteci Georg Friedrich Handel oratoryo tipi müziğin ilk bestecisidir.
 Oratoryo: solo ses koro orkestra karışımı kutsal temalı bir müzik türüdür
 Handel önemli bir opera bestecisidir. Eserleri arasında orkestra müziği oda müziği sonat gibi türleri sayılabilir.
 18. Yy ikinci yarısı müzik tarihinde Haydn ve Mozart çağı adıyla anılır.

RESİM-MİMARLIK-HEYKELCİLİK
 İspanyol Valasques, Hollandalı Rubens ve Rambrandt resimlerinde Rönesans’ın ışık gölge ve perspektif tekniklerini kullanmıştır.
 Resim sanatı daha demokratik bir içerik kazanmıştır.
 Heykel sanatı açısından bu dönem eserleri daha duygusal, hareketli ve serbest figürleri tercih etmiştir.
 Mimarlık sanatında klasik Rönesans biçimi, barok sitili ile birleşerek hareket görüntülü, düzensiz ama muhteşem tarzını oluşturur.

Bir önceki yazımız olan Temel Bilgi Teknolojileri - Temel Kavramlar Ünitesi - Konu Anlatım ve Test başlıklı makalemizde açıköğretim dersleri, Anlatım ve aof dersleri hakkında bilgiler verilmektedir.

Incoming search terms:

idobüs
dekorasyon yeni mobilya modelleri ido Mobilya Modelleri Ve Fiyatı sgk sorgulama aöf